«Ελέγαμε: ένα Μαραθώνα ακόμα! Ελέγαμε: Μια Σαλαμίνα ακόμα! Ελέγαμε: Ακόμα ένα εικοσιένα! Κι ήρτες τέλος συ, Μητέρα-Μέρα, οπού αγκάλιασες κι ανύψωσες ολόκληρα τα περασμένα στον ανώτατο λυτρωτικό σκοπό τους, στον υπέρτατο τους ηθικόν Ιστορικό Ρυθμό!»
(Άγγελος Σικελιανός, Εικοσιοχτώ του Οχτώβρη 1940)
1.Από τα βαθιά χαράματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 μέχρι τον Απρίλιο του 1941αλλά και μέχρι την Απελευθέρωση του 1944 διαδραματίστηκαν επικά γεγονότα, που προκαλούν τη συγκίνηση και το θαυμασμό μας. Εμείς οι νεότεροι τα διαβάζουμε στην Ιστορία. Η προηγούμενη όμως γενιά των πατεράδων μας τα έζησε ενεργά και τα έγραψε με ιδρώτα και αίμα πάνω στα βουνά της Βορείου Ηπείρου και της Αλβανίας και μετά στην Εθνική Αντίσταση. Το μήνυμα εκείνου του αγώνα, όπως δημοσιεύτηκε στους Τάιμς Λονδίνου και Νέας Υόρκης στις 10 Νοεμβρίου 1940, το συνόψισαν σε έκκλησή τους προς τους διανοούμενους όλου του κόσμου, οι δικοί μας ποιητές και διανοούμενοι Παλαμάς, Σικελιανός, Δροσίνης, Γρυπάρης, Ξενόπουλος κ.ά.:
«Είμαστε αποφασισμένοι να νικήσουμε ή να πεθάνουμε μέχρις ενός. Αγωνιζόμαστε για τη σωτηρία όλων εκείνων των υψηλών Αξιών που αποτελούν τον πνευματικό και ηθικό Πολιτισμό, που κληροδότησαν στην ανθρωπότητα οι πρόγονοί μας και σήμερα απειλούνται από τη βαρβαρότητα και τη βία…».
Το Ελληνικό Έθνος αισθάνεται ιδιαίτερη υπερηφάνεια, για το μεγάλο ΟΧΙ της 28ης Οκτωβρίου του 1940, το οποίο αντέταξε η Ελλάς κατά τον βαθύ όρθρο της ιστορικής εκείνης ημέρας. Ήταν η αρχή μιας εκστρατείας που όλοι τη λένε “Έπος του 1940 ” που κάλυψε ένα ένδοξο μέρος της ελληνικής ιστορίας, μια λαμπρή συνέχεια του Μαραθώνα και της Σαλαμίνας.
«διότι μόνοι ἐμεῖς, (οἱ Ἕλληνες) αντίθετα ἀπὸ τοὺς βαρβάρους,
δὲν μετροῦμε ποτὲ τὸ πλῆθος τοῦ ἐχθροῦ στὴν μάχη.»(Αἰσχύλος)
2.Σήμερα δεν υπάρχει σκέψη ελληνική που μην βλέπει το γεγονός αυτό σαν κάτι το απίστευτο, σαν κάτι που δεν το έκαμαν κοινοί άνθρωποι του σήμερα ,αλλά άνθρωποι που πήραν τ’ άρματα να πολεμήσουν Το 1940 είναι η μοναδική εθνική ώρα που ξέφυγε απ’ τα μέτρα και έφερε με ποταμούς αιμάτων και θυσιών την πολυπόθητη νίκη. Η λευτεριά δεν μας χαρίσθηκε, κερδήθηκε στα βουνά της Πίνδου και στα Οχυρά ,με τον αγώνα του Έλληνα . Μια από τις μεγαλύτερες μάχες, του Ελληνοιταλικού αλλά και συνολικά του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, έγινε στο “Ύψωμα 731”, κοντά στην Κλεισούρα,τον Μάρτιο του 1941. Αυτές είναι οι Θερμοπύλες που μας εμπιστεύτηκαν οι ήρωες του 1940.Παραθέτουμε τη Διαταγή του Ταγματάρχη Δημητρίου Κασλά, Διοικητή του 2ου Τάγματος του 5ου Συντάγματος, που υπερασπίστηκε το μαρτυρικό και ηρωικό « Ύψωμα 731»:
«Επί των κατεχομένων θέσεων θα αμυνθώμεν μέχρις εσχάτων. Ουδείς θα κινηθεί προς τα οπίσω. Ο εχθρός θα διέλθει εκ της τοποθεσίας μας, μόνον όταν αποθάνωμεν άπαντες επί των θέσεών μας». Στο Ύψωμα 731 από τις 9 μέχρι τις 24 Μαρτίου 1941, κατά τη διάρκεια της περίφημης «εαρινής επίθεσης» του Μουσολίνι, ο ελληνικός στρατός, είχε και πάλι ραντεβού με την ιστορία
3.Με την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου στις 28 Οκτωβρίου 1940, οι Κερκυραίοι επιστρατεύτηκαν και πολέμησαν στην πρώτη γραμμή, στα βουνά της Ηπείρου και της Αλβανίας. Οι περισσότεροι εντάχθηκαν στο ηρωικό 10ο Πεζικό Σύνταγμα υπήρξε ιστορικά σύνταγμα του Ελληνικού Στρατού που και από το οποίο συγκροτήθηκε ο «Λόχος Λαντζίδη», ή «Λόχος Θανάτου» που έκανε την πρώτη καταδρομική-αποβατική ενέργεια στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο τα χαράματα της 24ης Νοεμβρίου 1940, έκανε απόβαση στις Ηπειρωτικές ακτές. Ο τελικός απολογισμός για τις ελληνικές δυνάμεις στην πρωτοφανή επιχείρηση αυτή ήταν 60 νεκροί και 80 αιχμάλωτοι, εκ των οποίων 45 τραυματίες, ενώ οι υπόλοιποι κατάφεραν να διαφύγουν τη σύλληψη. Οι Έλληνες αιχμάλωτοι δεν παρέδωσαν τα όπλα τους στους Ιταλούς, αλλά προτίμησαν να τα αχρηστέψουν, πετώντας τα στη θάλασσα του Ιονίου.
4.Το Αδρίας Ι» (L-67) ήταν αντιτορπιλικό του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, στις 22 Οκτωβρίου 1943 και ενώ βρισκόταν κοντά στην Κάλυμνο με το βρετανικό A/T HMS Hurworth, το Αδρίας προσέκρουσε σε νάρκη και από την έκρηξη αποκόπηκε η πλώρη του. Ο Αδρίας παρά τις ζημιές κατόρθωσε και έφθασε στην κοντινή τουρκική ακτή της Μύνδου .Οι απώλειες ήταν 21 νεκροί και 30 τραυματίες. Την 1η Δεκεμβρίου 1943, μετά από μικρές επισκευές αλλά χωρίς πλώρη απέπλευσε για την Αλεξάνδρεια.
«αυτό το λόγο θα σας πω, δεν έχω άλλο κανένα: Μεθύστε με τα’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα». Κωστής Παλαμάς 1η Νοεμβρίου 1940
5. Σύμφωνα με τον Μαρκ Μαζάουερ (Mark Mazower), καθηγητή ιστορίας του πανεπιστημίου Κολούμπια, «κατά τα τελευταία 200 έτη, η Ελλάδα στάθηκε στην πρώτη γραμμή των ευρωπαϊκών εξελίξεων». Η Ελλάδα υπήρξε και θα παραμένει πάντα το τελευταίο φυλάκιο της Ελευθερίας και πάντα δίπλα στους σταθερούς υπερασπιστές της.
«Έλληνες μες στα σκοτεινά δείχνουν τον δρόμο: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ !
Για σένα θα δακρύσει από χαρά ο Ήλιος !…» Οδυσσέας Ελύτης
Αντώνης Αργυρός
Εστάλη στην ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 25/10/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA