Ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Βρετανίας ανοίγει η Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του Brexit. Οι δύο πλευρές ανακοίνωσαν την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τρεις σημαντικές συμφωνίες που αφορούν το εμπόριο τροφίμων, τις εκπομπές άνθρακα και την κινητικότητα των νέων, με στόχο την εφαρμογή τους από το 2028. Μεγάλη εκκρεμότητα παραμένουν τα πανεπιστημιακά δίδακτρα, με δέσμευση να ολοκληρωθούν οι σχετικές διαπραγματεύσεις εντός εξαμήνου.
Πέρα όμως από τις επιμέρους συμφωνίες, η σημαντικότερη πολιτική εξέλιξη ήταν το άνοιγμα μιας ευρύτερης συζήτησης για το μέλλον των σχέσεων ΕΕ–Βρετανίας, με ανοιχτό πλέον και το ενδεχόμενο επανεξέτασης του Brexit.
«Η Βρετανία του σήμερα και η ΕΕ του σήμερα δεν είναι εκείνες του 2016. Η ζωή έχει προχωρήσει με πολλούς τρόπους», δήλωσε ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ, αναγνωρίζοντας ότι «τα σταδιακά βήματα μπορούν να μας οδηγήσουν μόνο μέχρι ενός σημείου».
Ο Μπέρναμ ανακοίνωσε ότι τον επόμενο μήνα θα παρουσιάσει δεκαετές σχέδιο για τη Βρετανία, με στόχο τη βιομηχανική ανασυγκρότηση και περισσότερες ευκαιρίες για τους νέους. Παραδέχθηκε ότι οι σημερινές συμφωνίες αποτελούν πιθανότατα το όριο όσων μπορούν να επιτευχθούν στην τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο, αφήνοντας τις μεγαλύτερες αποφάσεις για τη σχέση με την ΕΕ στην επόμενη.
Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανταποκρίθηκε θετικά: «Χαιρετίζω την προθυμία σου, Άντι, να ανοίξεις μια ευρύτερη συζήτηση για τη μελλοντική σχέση. Να υπολογίζεις σε εμάς».
Ο Μπέρναμ διευκρίνισε ότι δεν έχει ληφθεί απόφαση για ενδεχόμενη επιστροφή στην ΕΕ. «Ο βρετανικός λαός θα αποφασίσει τι θα συμβεί στη συνέχεια», τόνισε, προσθέτοντας ότι «η κοινή γνώμη έχει προηγηθεί των πολιτικών», επικαλούμενος δημοσκοπήσεις σύμφωνα με τις οποίες περίπου τρεις στους τέσσερις Βρετανούς επιθυμούν στενότερους δεσμούς με την Ένωση.
Ο Αντόνιο Κόστα διαβεβαίωσε ότι η ΕΕ θα σεβαστεί οποιαδήποτε μελλοντική απόφαση της Βρετανίας, υπενθυμίζοντας ωστόσο ότι η ενιαία αγορά βασίζεται σε τέσσερις αδιαίρετες ελευθερίες: την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, προσώπων, υπηρεσιών και κεφαλαίων
«Τέλος σε μια δεκαετία αδράνειας και διχασμού»
«Σήμερα βάζουμε τέλος σε μια δεκαετία αδράνειας και διχασμού, επανασυνδεόμαστε με παλιούς φίλους και οικοδομούμε μια πιο εποικοδομητική σχέση με τους πλησιέστερους γείτονές μας και τη μεγαλύτερη αγορά μας», δήλωσε ο Μπέρναμ.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του βρετανικού υπουργείου Οικονομικών που επικαλέστηκε, οι συμφωνίες μπορούν να αυξήσουν το ΑΕΠ της χώρας έως και κατά 0,5%, προσφέροντας οικονομικό όφελος 17 δισ. λιρών.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ακρίβεια και στο κόστος ζωής. «Για όσους ανησυχούν για το κόστος των εβδομαδιαίων αγορών τους, αυτή η συμφωνία θα βοηθήσει», υποστήριξε, εξηγώντας ότι η μείωση της γραφειοκρατίας και του κόστους διακίνησης τροφίμων μπορεί να συγκρατήσει τις τιμές στα σούπερ μάρκετ. Συνέδεσε επίσης τη στενότερη συνεργασία με την προοπτική χαμηλότερου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
Ανακοίνωσε ότι την επόμενη εβδομάδα θα κατατεθεί στο βρετανικό Κοινοβούλιο νομοσχέδιο για την εφαρμογή των συμφωνιών.
Τρόφιμα: Λιγότεροι έλεγχοι και χαμηλότερο κόστος
Η πρώτη συμφωνία προβλέπει ευθυγράμμιση των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών κανόνων, με στόχο εφαρμογής την 1η Μαρτίου 2028. Στην πράξη, σύμφωνα με το βρετανικό επεξηγηματικό έγγραφο, θα καταργηθούν πολλά πιστοποιητικά και συνοριακοί έλεγχοι, περιορίζοντας σημαντικά το κόστος για τις επιχειρήσεις.
Θα διευκολυνθεί επίσης η επανέναρξη εξαγωγών προϊόντων όπως φρέσκα λουκάνικα, μπιφτέκια και πατάτες φύτευσης, ενώ τα ταξίδια με κατοικίδια θα γίνουν ευκολότερα μέσω διαβατηρίου πολλαπλών μετακινήσεων.
Η βρετανική κυβέρνηση εκτιμά το δυνητικό οικονομικό όφελος σε έως 5,1 δισ. λίρες ετησίως, σε σύγκριση με το προβλεπόμενο σενάριο για το 2040.
Εκπομπές άνθρακα: Οφέλη για τη βιομηχανία
Η δεύτερη συμφωνία αφορά τη σύνδεση των αγορών δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα της ΕΕ και της Βρετανίας, με στόχο την 1η Ιανουαρίου 2028.
Η σύνδεση μπορεί να επιτρέψει αμοιβαίες εξαιρέσεις από τους συνοριακούς μηχανισμούς άνθρακα, υπό τις προβλεπόμενες νομικές προϋποθέσεις. Σύμφωνα με το επίσημο βρετανικό explainer, το δυνητικό οικονομικό όφελος εκτιμάται σε έως 3,8 δισ. λίρες ετησίως έως το 2040, με σημαντικά οφέλη για τις βιομηχανικές εξαγωγές.
Νέοι: 100.000 από κάθε πλευρά ετησίως
Η τρίτη συμφωνία προβλέπει τη συμμετοχή 100.000 νέων από την ΕΕ και 100.000 από τη Βρετανία κάθε χρόνο, ηλικίας 18 έως 31 ετών, σε πρόγραμμα διαμονής έως τριών ετών για εργασία, σπουδές, εθελοντισμό ή ταξίδια.
Σύμφωνα με το κυβερνητικό explainer για το Youth Experience Scheme, οι Βρετανοί συμμετέχοντες θα μπορούν να ζήσουν σε έως τρία διαφορετικά κράτη-μέλη κατά την τριετία.
Στόχος είναι η εφαρμογή του προγράμματος έως το 2028, με τις πρώτες μετακινήσεις το αργότερο τον Ιανουάριο του 2030. Παράλληλα, η Βρετανία επιστρέφει στο Erasmus+ από το 2027.
«Αυτή η συμφωνία είναι για εσάς», είπε ο Μπέρναμ στους νέους. «Το Brexit στέρησε ευκαιρίες από τους νέους μας και περιόρισε τους ορίζοντές τους».
Δίδακτρα: Το αγκάθι που παραμένει
Το κοινό ανακοινωθέν προβλέπει την ολοκλήρωση διαπραγματεύσεων εντός εξαμήνου για τη μεταχείριση των Ευρωπαίων φοιτητών στη Βρετανία και των Βρετανών στην ΕΕ, χωρίς συγκεκριμένη δέσμευση για μειώσεις ή εξίσωση διδάκτρων.
«Η συμφωνία έκλεισε. Είναι γραμμένη μαύρο σε άσπρο», επέμεινε ο Μπέρναμ απαντώντας στο BBC. Η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τις τρεις συμφωνίες «σημαντικά επιτεύγματα», σημειώνοντας ότι το ζήτημα των διδάκτρων βρίσκεται «σε ξεχωριστό φύλλο χαρτιού».
Ωστόσο, όταν ο δημοσιογράφος των Financial Times Τζορτζ Πάρκερ επικαλέστηκε τη θέση κρατών-μελών ότι οι συμφωνίες δεν μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς δέσμευση για ίση μεταχείριση των φοιτητών και ρώτησε ευθέως τον Κόστα εάν μπορεί να προχωρήσει η εφαρμογή τους, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου απέφυγε να απαντήσει συγκεκριμένα.
Το επίσημο κοινό ανακοινωθέν δεν συνδέει ρητά, ως νομική προϋπόθεση, την εφαρμογή των τριών συμφωνιών με τη διευθέτηση των διδάκτρων.
Οικονομική ασφάλεια, άμυνα και «Made in Europe»
ΕΕ και Βρετανία συμφώνησαν τη δημιουργία Διαλόγου για την Οικονομική Ασφάλεια, με επίκεντρο την προστασία κρίσιμων τεχνολογιών και εφοδιαστικών αλυσίδων, ιδιαίτερα στους κλάδους του χάλυβα και των ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
Ο Μπέρναμ αναφέρθηκε στις ανησυχίες της βρετανικής βιομηχανίας για το «Made in Europe», τονίζοντας την ανάγκη κοινής αντιμετώπισης των διεθνών οικονομικών απειλών.
Η Σύνοδος συμφώνησε επίσης στην ενίσχυση της συνεργασίας για την άμυνα, την Ουκρανία και την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης. Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις για τη συμμετοχή της Βρετανίας στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας επιδιώκεται να ολοκληρωθούν το 2027.
«Μπορεί να οδηγούμε σε αντίθετες πλευρές του δρόμου, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι κινούμαστε προς την ίδια κατεύθυνση», είπε χαρακτηριστικά ο Κόστα.
Δημοσθένης Γκαβέας – HuffPost
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 20/11/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA
