«Είναι θεσμικῶς αὐτονόητο ὅτι ἡ Ἀποκλειστική Οἰκονομική Ζώνη (ΑΟΖ) τῶν κρατῶν-μελῶν εἶναι καί ΑΟΖ τῆς ἴδιας τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης»
Μέ αὐτή τήν καίρια ἐπισήμανση ὁ Προκόπης Παυλόπουλος θέτει τό θεσμικό καί νομικό πλαίσιο μέσα στό ὁποῖο πρέπει νά ἀντιμετωπισθεῖ τό ζήτημα τῆς ὁριοθετήσεως τῶν θαλασσίων ζωνῶν τῶν κρατῶν-μελῶν τῆς ΕΕ, ἰδίως ὅταν αὐτή πραγματοποιεῖται ἔναντι τρίτων κρατῶν.
Ὅπως ἐπισημαίνει, τό κρίσιμο ἐρώτημα ἀφορᾶ «στήν δυνατότητα καί τήν μορφή σύμπραξης τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης στήν ὅλη διαδικασία ὁριοθέτησης τῆς ΑΟΖ κάθε κράτους-Μμέλους κυρίως μέ τρίτα πρός αὐτήν κράτη». Διευκρινίζει ὅτι διαφορετική εἶναι ἡ νομική σημασία τῆς εὐρωπαϊκῆς συμπράξεως στήν ὁριοθέτηση μεταξύ κρατῶν-μελῶν, ὅπως στήν περίπτωση τῆς Ἑλλάδας καί τῆς Ἰταλίας, καί διαφορετική ὅταν ἡ διαδικασία ἀφορᾶ σέ τρίτο κράτος.
Στήν πρώτη περίπτωση, κατά τόν κ. Παυλόπουλο, οἱ συμφωνίες λειτουργοῦν «ἐνδοστρεφῶς», δηλαδή «ἐντός τοῦ πεδίου τῆς εὐρωπαϊκῆς ἔννομης τάξης καί τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου». Στό πλαίσιο αὐτό ἐντάσσεται καί ἡ Σύμβασις τοῦ Montego Bay, ἡ ὁποία, ὅπως ὑπογραμμίζει, «ἀποτελεῖ μέρος τοῦ εὐρωπαϊκοῦ κεκτημένου». Ὡς ἐκ τούτου, ἡ αὐτοτελής σύμπραξις τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως σέ συμφωνίες ὁριοθετήσεως μεταξύ κρατῶν-μελῶν εἶναι, κατά τήν ἐκτίμησή του, «κανονιστικῶς, σχεδόν δευτερεύουσα», καθώς τά ἁρμόδια εὐρωπαϊκά ὄργανα ἔχουν οὕτως ἤ ἄλλως ὑποχρέωση ἐποπτείας τῆς «lege artis» καταρτίσεως καί ἐφαρμογῆς τους.
Ἡ εἰκόνα ἀλλάζει, ὡστόσο, ὅταν ἡ ὁριοθέτησις ἀφορᾶ σέ τρίτα κράτη. Ἡ εὐρωπαϊκή σύμπραξις, σημειώνει ὁ πρώην Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, πρέπει νά καλύπτει «τό σύνολο τῆς διαδικασίας ὁριοθέτησης τῆς ΑΟΖ μέ τά τρίτα κράτη», ἀπό «τό προκαταρκτικό στάδιο τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἑκατέρωθεν ἀκτῶν» ἕως τό κύριο στάδιο τῆς συνάψεως τῆς συμφωνίας, ὕστερα ἀπό τήν χάραξη τῆς «μέσης γραμμῆς ἤ τῆς μέσης ἀπόστασης» καί τήν ἀναζήτηση τῆς «δίκαιης λύσης».
Ἡ τοποθέτησις αὐτή ἀποκτᾶ, ὅπως ὑπογραμμίζει, ἰδιαίτερη ἐπικαιρότητα στήν σημερινή συγκυρία, καθώς «πολλαπλασιάζονται, καί δή γεωμετρικῶς», ἀπό τήν πλευρά τῆς Τουρκίας, τά «κρούσματα» αὐθαίρετης ἑρμηνείας τῆς Συμβάσεως τοῦ Montego Bay. Κατά τόν κ. Παυλόπουλο, δημιουργεῖται ἔτσι ἕνας «ἄκρως ὁρατός καί διαβρωτικός κίνδυνος», ὁ ὁποῖος ἐκδηλώνεται σέ δύο ἐπίπεδα: ἀφ’’ ἑνός στόν «αὐθαίρετο περιορισμό τῆς ΑΟΖ κρατῶν-μελῶν –δηλαδή τῆς Ἑλλάδας καί τῆς Κύπρου– καί, συνακόλουθα, τῆς ΑΟΖ τῆς ἴδιας τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης», ἀφ’ ἑτέρου στήν δημιουργία ἑνός «ἀρνητικοῦ προηγουμένου».
Γιά τόν λόγο αὐτό ὑποστηρίζει ὅτι «τήν ὁδό τῆς ἀπαίτησης τῆς εὐθείας σύμπραξης» τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως ὀφείλουν νά ἀκολουθήσουν «ἰδίως ἡ Ἑλλάδα καί ἡ Κύπρος» κατά τήν ὁριοθέτηση τῆς ΑΟΖ τους μέ τήν Αἴγυπτο, τό Ἰσραήλ καί, «κυρίως, μέ τήν Τουρκία». Ἡ τελευταία, μάλιστα, ἐπιδιώκει εὐρωπαϊκή προοπτική ἤ, τοὐλάχιστον, «νά συνάψει μιά εἰδική σχέση μέ τήν Εὐρωπαϊκή Ἕνωση», γεγονός πού, κατά τόν κ. Παυλόπουλο, καθιστᾶ ἀκόμη ἰσχυρότερη τήν ἀνάγκη συμμορφώσεως πρός τό εὐρωπαϊκό Δίκαιο.
Ἰδιαίτερη ἀναφορά κάνει στό λεγόμενο «τουρκολιβυκό μνημόνιο», τό ὁποῖο χαρακτηρίζει «παντελῶς ἀνυπόστατο νομικῶς» καί ὡς ἐκ τούτου «μή παρᾶγον ἔννομα ἀποτελέσματα». Ὅπως σημειώνει, τό «μνημόνιο» παραβιάζει «προκλητικῶς» τήν Σύμβαση τοῦ Montego Bay καί μπορεῖ, ἐφ’ ὅσον ἐφαρμοσθεῖ, νά δημιουργήσει «ἕνα ἐξαιρετικά ἀρνητικό προηγούμενο» γιά τήν ΑΟΖ τῶν κρατῶν-μελῶν καί τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως.
Ἐπίσης, στό βάθος, ὁ κ. Παυλόπουλος διακρίνει καί μία εὐρύτερη γεωπολιτική ἐπιδίωξη τῆς Ἄγκυρας. Ὅπως ἀναφέρει, ἡ Τουρκία ἐπιδιώκει, «στό πλαίσιο τῶν “νεοοθωμανικῶν” της φαντασιώσεων», νά καταστεῖ ρυθμιστικός «παράγοντας» στήν Ἀνατολική Μεσόγειο καί στήν Μέση Ἀνατολή, «ἰσότιμος συνομιλητής» μέ τίς ΗΠΑ, τήν Ρωσσία καί τήν Εὐρωπαϊκή Ἕνωση.
Τό συμπέρασμα τοῦ κ. Παυλοπούλου ἐπικεντρώνεται στό ὅτι Ἑλλάς καί Κύπρος «ἔχουν καταστήσει σαφές ‘‘urbi et orbi’’ ὅτι δέν πρόκειται νά ἀνεχθοῦν οἱαδήποτε “ἔκπτωση”» ὡς πρός τά δικαιώματα πού τούς παρέχει ἡ Σύμβασις τοῦ Montego Bay. Διότι ἡ ΑΟΖ πού τούς ἀναλογεῖ, κατά τήν συγκεκριμένη νομική συλλογιστική, «ἀναλογεῖ καί στήν Εὐρωπαϊκή Ἕνωση».
Estianews
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 19/8/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA