Όλοι ξέρουν πως οι δεινόσαυροι ήταν γενικά…μεγάλοι: Κάποιοι από τους φυτοφάγους ήταν μεταξύ των μεγαλύτερων πλασμάτων που έχουν υπάρξει ποτέ στην ξηρά (ο Αργεντινόσαυρος, για παράδειγμα, έφτανε τους 70-90 τόνους και τα 30 μέτρα μήκος). Ωστόσο, από την άλλη, ουδέποτε υπήρξαν πολύ μικροί (μεγέθους, πχ, ποντικιού).
Στο πλαίσιο νέας έρευνας επιστήμονες χρησιμοποίησαν μαθηματικά μοντέλα για να εξετάσουν την εξέλιξη του μεγέθους του σώματος ανά τα σπονδυλωτά. Όπως διαπιστώθηκε οι παράγοντες που εξηγούν τα μεγέθη των θηλαστικών, των πτηνών που μπορούν να πετούν και των χελωνών δεν επαρκούν για να εξηγήσουν την απουσία πολύ μικρών δεινοσαύρων, πέραν των απογόνων τους (πτηνών).
Οι ερευνητές εξετάζουν και άλλους παράγοντες: Μια εκτίμηση είναι πως ήταν τα πρώιμα θηλαστικά που κάλυψαν αυτό το κενό, καταλαμβάνοντας το «πεδίο» των μικρών ζώων και πρακτικά μη επιτρέποντας σε είδη πολύ μικρών δεινοσαύρων να εξελιχθούν.
«Ξέρουμε βάσει παρατηρήσεων σε ζωντανά ζώα και το “αρχείο” απολιθωμάτων ότι οι πιο πολλές ομάδες ζώων έχουν μέλη που επιτυγχάνουν πολύ μικρά μεγέθη σώματος και ότι αυτά τα μικρά ζώα κατά κανόνα κυριαρχούν στα οικοσυστήματά τους» είπε η παλαιοντολόγος Στέφανι Λέτσκι, μεταδιδακτορική στο Πανεπιστήμιο του Princeton στο Νιου Τζέρσεϊ και μία εκ των επικεφαλής της έρευνας που δημοσιεύτηκε στο Evolution.
«Ένα μικρό ζώο κατά κανόνα απαιτεί λιγότερους πόρους και μπορεί να επιτύχει αναπαραγωγική ωριμότητα και να αναπαράγεται πιο γρήγορα από ένα μεγάλου μεγέθους ζώο» είπε η Λέτσκι.
Μεταξύ των μικρότερων δεινοσαύρων ήταν πλάσματα σαν τον μικροράπτορα (Microraptor), μεγέθους κορακιού, βάρους 430 γραμμαρίων, τον Fruitadens (730 γραμμάρια) και τον Anchiornis (530 γραμμάρια). Και πάλι, ήταν αρκετά μεγαλύτεροι από το μικρότερο σημερινό πουλί (Mellisuga helenae, στα 1,75 γραμμάρια) ή το μικρότερο θηλαστικό (Suncus etruscus, στα 1,8 γραμμάρια).
«Τα περισσότερα ζωντανά είδη είναι μικρά, πολύ μικρότερα από εμάς, και μικρότερα από ακόμα και τους μικρότερους δεινοσαύρους» είπε άλλος ένας εκ των ερευνητών, ο Ρότζερ Μπένσον, του Αμερικανικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας στη Νέα Υόρκη.
Οι δεινόσαυροι είχαν πρωτοεμφανιστεί πριν από 230 εκατομμύρια χρόνια και κυριάρχησαν στον πλανήτη, μέχρι 66 εκατομμύρια χρόνια πριν, που ένας αστεροειδής χτύπησε τη Γη, προκαλώντας μαζικό αφανισμό ειδών. Κατά την εποχή των δεινοσαύρων τα θηλαστικά κυριαρχούσαν στα οικολογικά «πεδία» που απαιτούσαν μικρά μεγέθη.
«Είναι πιθανό τα μικρόσωμα, πρώιμα θηλαστικά να τα πήγαν καλύτερα από τους δεινοσαύρους (σε εκείνες τις κατηγορίες), εμποδίζοντάς τους να εξελιχθούν σε μικρότερα μεγέθη. Αντίστοιχα, οι μεγάλοι δεινόσαυροι πιθανώς τα πήγαν καλύτερα από τα πρώιμα θηλαστικά, εμποδίζοντάς τα να εξελιχθούν στα μεγάλα μεγέθη» είπε η Λέτσκι. Τα θηλαστικά τα κατάφεραν να εξελιχθούν σε μεγάλα μεγέθη μόνο μετά την πτώση του αστεροειδούς.
Μια άλλη εξήγηση θα ήταν πως υπήρξαν, μα δεν έχουν βρεθεί απολιθώματα. Αυτό, ωστόσο, θεωρείται μικρό ενδεχόμενο, επειδή τα «κοιτάσματα» απολιθωμάτων δεινοσαύρων περιλαμβάνουν επίσης και απομεινάρια πολλών άλλων μικρότερων όντων.
Με πληροφορίες από Reuters
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 7/8/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA, Μαγδαληνή Ντούκα Μοντεσάντου