Οι πτέρυγες των Καντακουζηνών και των Παλαιολόγων, οι χώροι διοίκησης και η επιβλητική αίθουσα του Θρόνου συγκροτούν ένα εξαιρετικό αρχιτεκτονικό σύνολο, που αποτυπώνει τη λειτουργική ιεράρχηση της εξουσίας της ύστερης βυζαντινής αριστοκρατίας.
Το Παλάτι των Δεσποτών, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο, άνοιξε τις πύλες του – μετά από 42 χρόνια εργασιών αναστήλωσης και ανάδειξης – στο ελληνικό και διεθνές κοινό, πλήρως αποκατεστημένο παρουσία του πρωθυπουργού.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εγκαινίασε τα έργα προστασίας και ανάδειξης της Καστροπολιτείας του Μυστρά και των Μουσειακών Εκθέσεων στο Παλάτι των Δεσποτών, με παρούσα την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.
Τα έργα αφορούν στην αναβάθμιση των διαδρομών επίσκεψης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή προσβασιμότητα των εμποδιζόμενων ατόμων, στη θωράκιση του μνημείου από τον κίνδυνο των πυρκαγιών με την εγκατάσταση ενός σύγχρονου συστήματος υδροδότησης και πυρόσβεσης, στην ολοκληρωμένη προστασία σημαντικών εκκλησιών με τις συστηματικές εργασίες συντήρησης των δομικών στοιχείων και του ζωγραφικού τους διακόσμου, σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση μιας κομβικής και πολυετούς επένδυσης στην πολιτιστική κληρονομιά της Λακωνίας.
Η Υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη εξήγησε πως «από το 2019, το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποίησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων στον αρχαιολογικό χώρο, με στόχο την προστασία, την αποκατάσταση και τη δημιουργία υποδομών εξυπηρέτησης. Είμαστε χαρούμενοι και περήφανοι γιατί οι παρεμβάσεις αυτές εξασφαλίζουν: Τη μέγιστη δυνατή προσβασιμότητα για τους εμποδιζόμενους συνανθρώπους μας με τον ανελκυστήρα στο Παλάτι. Τη θωράκιση του μνημείου από τον κίνδυνο των πυρκαγιών με την εγκατάσταση σύγχρονου συστήματος πυρόσβεσης. Την ολοκληρωμένη προστασία σημαντικών εκκλησιών με εργασίες συντήρησης του ζωγραφικού τους διακόσμου. Τη βιώσιμη ανάπτυξη με την εκπόνηση ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης της Καστροπολιτείας, διασφαλίζοντας το ανεκτίμητο πολιτιστικό κεφάλαιο και τον φυσικό πλούτο της».
Η υπουργός Πολιτισμού τόνισε πως το Παλάτι των Δεσποτών αποτελεί αισίως τον 30ό νέο ή ριζικά αναμορφωμένο μουσειακό χώρο, που το Υπουργείο Πολιτισμού αποδίδει στα επτά χρόνια της διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και συμπλήρωσε πως «αποδεικνύεται έμπρακτα ότι η Κυβέρνησή μας παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην αντίληψη ότι ο Πολιτισμός δεν αποτελεί μια στατική έννοια, περιορισμένη στη διατήρηση του παρελθόντος, αλλά κρίσιμο στρατηγικό πόρο και δυναμικό πολλαπλασιαστή αξίας για την κοινωνία και την ανάπτυξη. Με αυτή τη στρατηγική αντίληψη υλοποιούμε τη μεγαλύτερη και πιο ολοκληρωμένη πολιτική επενδύσεων στον Πολιτισμό που έχει γνωρίσει η χώρα, οι οποίες δημιουργούν θέσεις εργασίας και ενισχύουν την τοπική επιχειρηματικότητα… Σήμερα, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο ανοίγει ξανά τις πύλες του αποκατεστημένο, αναγνώσιμο και εκθεσιακά λειτουργικό. Το Παλάτι αποτελεί το σημαντικότερο κοσμικό μνημείο της Καστροπολιτείας. Η σύνθετη οικοδομική του ιστορία αποτυπώνει με ενάργεια τη μετάβαση από τη φραγκική στη βυζαντινή κυριαρχία και την εξέλιξη του Δεσποτάτου του Μορέως. Οι πτέρυγες των Καντακουζηνών και των Παλαιολόγων, οι χώροι διοίκησης και η επιβλητική αίθουσα του Θρόνου συγκροτούν ένα εξαιρετικό αρχιτεκτονικό σύνολο, που αποτυπώνει τη λειτουργική ιεράρχηση της εξουσίας της ύστερης βυζαντινής αριστοκρατίας».
Τέλος, η Λίνα Μενδώνη ανέφερε: «Σήμερα, το Παλάτι αποδίδεται στο κοινό ως ένας ζωντανός χώρος ιστορίας, γνώσης και εμπειρίας. Σε αυτή τη νέα προσέγγιση εντάσσονται η μόνιμη έκθεση με τίτλο “Ηγεμονικά αφηγήματα”, καθώς και δύο ακόμη σημαντικές εκθέσεις. Η πρώτη, “Στα σαράγια της βασιλοπούλας”, φωτίζει τη διαχρονική πρόσληψη του Μυστρά από την ευρωπαϊκή διανόηση. Η δεύτερη, “Στο φως της Αυλής.
Το Παλάτι αποτελεί τον 30ό μουσειακό και εκθεσιακό χώρο που αποδίδεται από το υπουργείο Πολιτισμού από το 2019, ενισχύοντας τη σύνδεση των κορυφαίων μνημείων μας με την κοινωνία και τη βιώσιμη ανάπτυξη Από το 2019, το Υπουργείο Πολιτισμού σχεδίασε και έθεσε σε εφαρμογή ένα ολιστικό στρατηγικό σχέδιο για την εσαεί προστασία και διατήρηση του Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, κινούμενο σε τρεις σύγχρονους άξονες: την προστασία από την κλιματική κρίση, την καθολική προσβασιμότητα και την ενσωμάτωση έξυπνων ψηφιακών τεχνολογιών.
Το Παλάτι αποτελεί το σημαντικότερο κοσμικό μνημείο της Καστροπολιτείας. Η σύνθετη οικοδομική του ιστορία αποτυπώνει με ενάργεια τη μετάβαση από τη φραγκική στη βυζαντινή κυριαρχία και την εξέλιξη του Δεσποτάτου του Μορέως.
Στο πλαίσιο της θωράκισης του χώρου έναντι της κλιματικής αλλαγής, ολοκληρώθηκε ένα σύγχρονο δίκτυο πυρόσβεσης, στην Άνω και Κάτω Χώρα, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Παράλληλα, για την εξασφάλιση της καθολικής προσβασιμότητας, αποκαταστάθηκε ο Κεντρικός Λιθόστρωτος Οδικός Άξονας που συνδέει την Κάτω με την Άνω Πόλη, ο οποίος διευκολύνει την κίνηση των επισκεπτών και επιτρέπει την πρόσβαση σε οχήματα έκτακτης ανάγκης. Για την ισότιμη πρόσβαση στο Παλάτι των Δεσποτών, εγκαταστάθηκε σύγχρονο εξωτερικό αναβατόριο ΑμεΑ, στη νοτιοδυτική πτέρυγα των Παλαιολόγων. Ο Μυστράς έχει ενταχθεί, από το 2022, στο καινοτόμο πρόγραμμα «Βιοποικιλότητα και Αρχαιολογικοί Χώροι», αναδεικνύοντας το φυσικό περιβάλλον ως αναπόσπαστο μέρος του ιστορικού τοπίου. Η νέα ολιστική προσέγγιση μετατρέπει το Παλάτι από ένα στατικό αρχιτεκτονικό κατάλοιπο σε έναν ζωντανό χώρο βιωματικής μάθησης και εμπειρίας.
Οι εκθέσεις
Η μόνιμη φυσική και ψηφιακή έκθεση «Ηγεμονικά αφηγήματα» συγκροτεί ένα συνεκτικό ερμηνευτικό πλαίσιο, αναδεικνύοντας, στη διαχρονία, τον ρόλο των αυτοκρατορικών οικογενειών στη διοίκηση και την πνευματική ακμή του Μυστρά.
Την περιήγηση πλαισιώνουν δύο περιοδικές εκθέσεις. Η πρώτη, με τίτλο «Στα σαράγια της βασιλοπούλας», φωτίζει τη διαχρονική πρόσληψη και τη γοητεία που ασκούσε ο Μυστράς στην ευρωπαϊκή διανόηση, από τον 15ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Η δεύτερη, με τίτλο «Απείκασμα ενδόξου περιβολής», φιλοξενείται στην επιβλητική Αίθουσα του Θρόνου και εστιάζει στην ένδυση ως σύμβολο ισχύος και κοινωνικής ταυτότητας. Η έκθεση αυτή περιλαμβάνει χειροποίητες ενδυμασίες της παλαιολόγειας αυλής, εμπνευσμένες από τη βυζαντινή εικονογραφία, οι οποίες δημιουργήθηκαν από τη μοναστική αδελφότητα της Παντάνασσας, με την πολύτιμη συνδρομή του ενδυματολογικού τομέα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 22/5/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA, Μαγδαληνή Ντούκα Μοντεσάντου
