Το 1933 σε μια διάλεξη που έκανε στη Sorbonne o Antonin Artaud, Γάλλος ηθοποιός, σκηνοθέτης, ποιητής και θεωρητικός του θεάτρου, και που δημοσιεύθηκε με τον τίτλο «Το θέατρο και η πανούκλα» διηγήθηκε την ιστορία του πλοίου «Grand Saint Antoine» κι ενός ονείρου.
Στα Ιστορικά Αρχεία της πόλης Cagliari στη Σαρδηνία περιλαμβάνεται η έκθεση ενός ιστορικού κι εκπληκτικού γεγονότος. Στις αρχές του Μαΐου του 1720, είκοσι ημέρες πριν καταπλεύσει στη Μασσαλία το πλοίο «Grand Saint Antoine», ο Αντιβασιλέας της Σαρδηνίας San Remy είδε στον ύπνο του πως είχε προσβληθεί από πανούκλα και πως το μικρό κράτος του ήταν κατεστραμμένο από την αρρώστια. Όταν ξύπνησε διαπίστωσε πως ήταν ένα κακό όνειρο που προφανώς είχε την αφετηρία του στις φήμες ότι στην Ανατολή υπήρχε μεγάλη διάδοση της θανατηφόρας αυτής αρρώστιας. Μα η τύχη έχει παράξενα γυρίσματα.
Εκείνες τις ημέρες έφτασε στο Cagliari το πλοίο «Grand Saint Antoine» που είχε αναχωρήσει από την Βηρυτό πριν από ένα μήνα. Ζήτησε τότε το πλήρωμά του να δέσει στο λιμάνι. Τότε όμως ο Αντιβασιλέας, κάτω από την επίδραση του ονείρου και του κοινού φόβου της πανούκλας, διέταξε να απομακρυνθεί αμέσως υπό την απειλή καταβύθισης. Το πλοίο υπάκουσε κι έφτασε στη Μασσαλία μετά από είκοσι ημέρες όπου αποβίβασε επιβάτες και ξεφόρτωσε το φορτίο του. Όμως, δεν άργησε να εκδηλωθεί πανούκλα η οποία έλαβε τρομερές διαστάσεις κι άφησε πίσω της πολλά θύματα.
Έτσι λοιπόν στην πραγματικότητα το όνειρο του San Remy βγήκε αληθινό και έσωσε την πόλη του –στην πραγματικότητα και το Cagliari υπέφερε αργότερα από πανούκλα, όμως σε πολύ περιορισμένο επίπεδο.
Ο σπουδαίος Γάλλος θεωρητικός του θεάτρου, έφερε στην ομιλία του αυτό το παράδειγμα για να καταδείξει πως όπως η μοίρα και η πανούκλα είναι δυνάμεις ανεξέλεγκτες, έτσι και το θέατρο μεγαλώνει και πολλαπλασιάζεται προς κάθε επίπεδο δράσης και ζωής χωρίς να μπορεί να ελεγχθεί.
Εικόνα: Sardinia – Cagliari, χαράκτης: Archibald Fullarton, επιχρωματισμένη χαλκογραφία 1865 c.