Η κλιμάκωση των συγκρούσεων έχει ήδη σημαντικές στρατηγικές συνέπειες πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εισέρχεται στην έκτη ημέρα μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με έντονη ανησυχία τις εξελίξεις. Παρά τον καταιγισμό στρατιωτικών πληγμάτων που δέχεται η Τεχεράνη, οι δύο ισχυρότεροι διπλωματικοί της εταίροι, η Ρωσία και η Κίνα, αποφεύγουν οποιαδήποτε στρατιωτική εμπλοκή, γεγονός που εντείνει την αίσθηση διπλωματικής απομόνωσης για το Ιράν και αναδεικνύει τα όρια των σχέσεών του με τη Μόσχα και το Πεκίνο. Σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal, ο μεγάλος γεωπολιτικός κερδισμένος από τη σύγκρουση ενδέχεται να είναι τελικά η Ρωσία.
Η κλιμάκωση των συγκρούσεων έχει ήδη σημαντικές στρατηγικές συνέπειες πέρα από τη Μέση Ανατολή. Οι αναχαιτιστικοί πύραυλοι Patriot χρησιμοποιούνται μαζικά για την αντιμετώπιση ιρανικών πυραύλων και drones, γεγονός που μειώνει τα αποθέματα που προορίζονταν για την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα απρόσμενο στρατηγικό πλεονέκτημα για τη Μόσχα, η οποία παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να εμπλέκεται άμεσα.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν καταδίκασε τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, χαρακτηρίζοντάς την «κυνική παραβίαση κάθε κανόνα ανθρωπιάς». Από την πλευρά της Κίνας, ο υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι δήλωσε στον Ισραηλινό ομόλογό του Γκίντεον Σαάρ ότι «η βία δεν λύνει πραγματικά τα προβλήματα» και κάλεσε όλες τις πλευρές να αποφύγουν περαιτέρω κλιμάκωση. Ρωσία και Κίνα ζήτησαν επίσης έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ωστόσο μέχρι στιγμής περιορίζονται σε διπλωματικές πρωτοβουλίες.
Η στάση Ρωσίας και Κίνας
Παρότι Μόσχα και Πεκίνο έχουν ενισχύσει τη συνεργασία τους με το Ιράν τα τελευταία χρόνια, η υποστήριξή τους φαίνεται να έχει σαφή όρια. Η Ρωσία και το Ιράν υπέγραψαν τον Ιανουάριο του 2025 συμφωνία «ολοκληρωμένης στρατηγικής συνεργασίας», που καλύπτει τομείς όπως το εμπόριο, η άμυνα, η επιστήμη και οι μεταφορικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων διαδρόμων που συνδέουν τη Ρωσία με τον Περσικό Κόλπο μέσω του Ιράν. Οι δύο χώρες πραγματοποίησαν μάλιστα κοινές στρατιωτικές ασκήσεις στον Ινδικό Ωκεανό μόλις λίγες εβδομάδες πριν από τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Ωστόσο, η συμφωνία αυτή δεν περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας στρατιωτικής άμυνας, κάτι που σημαίνει ότι η Μόσχα δεν είναι υποχρεωμένη να παρέμβει σε περίπτωση πολέμου. Ο Andrey Kortunov, πρώην επικεφαλής του Ρωσικού Συμβουλίου Διεθνών Υποθέσεων, σημείωσε ότι η Ρωσία δύσκολα θα αναλάβει άμεση στρατιωτική δράση, καθώς το ρίσκο θα ήταν εξαιρετικά υψηλό. Αντίθετα, η συμφωνία που υπέγραψε η Μόσχα με τη Βόρεια Κορέα το 2024 θεωρείται πολύ πιο δεσμευτική, καθώς προβλέπει υποχρεωτική αμοιβαία υποστήριξη σε περίπτωση σύγκρουσης. Ο ίδιος ανέφερε ότι ορισμένοι κύκλοι στην Τεχεράνη εμφανίζονται απογοητευμένοι από τη στάση της Ρωσίας, καθώς υπήρχαν προσδοκίες για πιο ουσιαστική υποστήριξη πέρα από διπλωματικές κινήσεις σε διεθνή φόρα.
Ανάλογη είναι και η στάση της Κίνας. Το 2021 Πεκίνο και Τεχεράνη υπέγραψαν 25ετή συμφωνία συνεργασίας, ενισχύοντας τις ενεργειακές και οικονομικές σχέσεις τους και εντάσσοντας το Ιράν στην κινεζική πρωτοβουλία «Belt and Road». Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι το Πεκίνο διατηρεί σταθερά την αρχή της μη στρατιωτικής ανάμειξης στις υποθέσεις άλλων χωρών. Η ερευνήτρια Jodie Wen από το Πανεπιστήμιο Tsinghua σημείωσε ότι η σχέση Κίνας–Ιράν χαρακτηρίζεται από πραγματισμό και ισχυρή οικονομική συνεργασία, αλλά συνοδεύεται από σαφή όρια ως προς τη στρατιωτική εμπλοκή. Αντίστοιχα, ο καθηγητής Dylan Loh εκτιμά ότι ο ρόλος της Κίνας θα περιοριστεί κυρίως στη διπλωματία και στη διαχείριση της κρίσης, με στόχο την προστασία των οικονομικών και στρατηγικών της συμφερόντων στην περιοχή.
Πώς κερδίζει η Ρωσία
Την ίδια στιγμή, η Wall Street Journal επισημαίνει ότι η Ρωσία ενδέχεται να επωφεληθεί σημαντικά από τη σύγκρουση. Η αυξημένη χρήση πυραύλων Patriot για την αναχαίτιση ιρανικών επιθέσεων εξαντλεί τα διαθέσιμα αποθέματα που χρειάζεται η Ουκρανία για την άμυνά της απέναντι στη Ρωσία, ενώ η άνοδος των τιμών του πετρελαίου ενισχύει τα ρωσικά έσοδα από τις εξαγωγές ενέργειας.
Η Ουκρανία αντιμετώπιζε ήδη σοβαρά προβλήματα επάρκειας πυραύλων Patriot πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, καθώς η περιορισμένη παραγωγή στις ΗΠΑ είχε δημιουργήσει μεγάλες καθυστερήσεις στις παραδόσεις, αφήνοντας ακόμη και ευρωπαϊκούς συμμάχους σε λίστες αναμονής πολλών ετών. Πλέον, εκατοντάδες αναχαιτιστικοί πύραυλοι χρησιμοποιούνται από τις ΗΠΑ και χώρες του Κόλπου για την αντιμετώπιση των συνεχών επιθέσεων με ιρανικούς πυραύλους και drones.
Αναλυτές εκτιμούν μάλιστα ότι ορισμένα κράτη του Κόλπου διαθέτουν αποθέματα πυραύλων που επαρκούν μόνο για λίγες ημέρες σε περίπτωση συνεχών επιθέσεων, γεγονός που υπογραμμίζει το εύθραυστο στρατιωτικό ισοζύγιο στην περιοχή και τις ευρύτερες συνέπειες της σύγκρουσης σε παγκόσμιο επίπεδο.
Πηγή: Wall Street Journal
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 5/3/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA