1.Η φράση του Αντόνιο Γκράμσι: «Ο παλιός κόσμος πεθαίνει και ο νέος κόσμος πασχίζει να γεννηθεί. Ζούμε στην εποχή των τεράτων» είναι γνωστή και αρκετά χρησιμοποιημένη. Αυτό όμως που έχει καταστεί πλέον ξεκάθαρο είναι ότι έχουμε εισέλθει σε μια καινούργια πρωτόγνωρη εποχή και είναι πλέον αναγκαιότητα ένα σύγχρονο Σύνταγμα που να τηρείται ευλαβικά, αφού το ισχύον λειτουργεί δυστυχώς σε μια ατμόσφαιρα κοινωνικής δυσπιστίας προς ίδιο το πολιτικό σύστημα, τους θεσμούς και την κοινωνία[1].
Η χώρα μας έζησε μια πρωτόγνωρη περίοδο ειρήνης και κοινοβουλευτικής σταθερότητας και ανάπτυξης με την ισχύ του επιτυχημένου Συντάγματος του 1975.Στην πραγματικότητα χωρίς την ευθύνη του ίδιου του Συντάγματος[2] διαπιστώνεται όμως ότι υπάρχει μια έντονη αμφισβήτηση της κοινωνίας για την λειτουργία των θεσμών[3],για την αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης(μετα τις συνεχείς καταδίκες από το ΕΔΔΑ για παραβίαση του άρθρου 6 παρ 1 της ΕΣΔΑ),για την κακονομία πολυνομία[4] και ανομία. Όμως όπως είπε ο τ. Προέδρος του ΣτΕ κ Α. Ράντος «Η Δικαιοσύνη είναι ο μόνος κοινωνικά αποδεκτός τρόπος επίλυσης των διαφορών σε μία δημοκρατική κοινωνία. Ο άλλος είναι η βία»[5] είναι θεμέλιο για την λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος η εμπιστοσύνη στους θεσμούς και ιδίως στην δικαιοσύνη.
Είναι γεγονός ότι η συνταγματική αναθεώρηση δεν επιτρέπεται να γίνεται για την επίλυση ζητημάτων που μπορεί να επιλύσει ο κοινός νομοθέτης, ούτε είναι δυνατή η μαγική ανατροπή του κλίματος που έχει διαμορφωθεί στην κοινωνία για την λειτουργία των θεσμών, όταν μάλιστα οι νόμοι μας είναι τόσο κακοί[6],τόσο πολλοί[7]και αντιφατικοί και πολλές φορές ανεφάρμοστοι: 1)Ο ν 4777/2021 για την «ασφάλεια και προστασία των ΑΕΙ» καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον ν. 4957/2022, άρθρα του οποίου τροποποιήθηκαν από τον νόμο 4964/2022, τον 4975/2022, τον 5029/2023, τον 5043/2023, τον 5094/2024, τον 5128/2024, τον 5176/2025, τον 5194/2025).[8] 2)Στις 25 Νοεμβρίου 2019 ολοκληρώθηκε η πρόσφατη διαδικασία της αναθεώρησης του Συντάγματος. Στο άρθρο 73Σ προστέθηκε η παράγραφος 6, η οποία εισάγει, στο Σύνταγμά μας, για πρώτη φορά τον θεσμό της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας. 3)Η συνεχώς νομοθετούσα Βουλή(από το 2000 έως και το 2022 η χώρα μας μετρά:2.216 Νόμους!!) δεν ψήφισε ακόμα(2019-2026) τον εκτελεστικό του συντάγματος νόμο για το άρθρο 73Σ. 4)Το 2011 του ψηφίστηκε ο εκτελεστικός νόμος(ν. 4023/2011) για τον νέο τύπο δημοψηφίσματος που προβλέφθηκε με την αναθεώρηση του 1986. 5)Το 2020 έγινε η ψήφιση του ν. 4703/2020 που ρυθμίζει το δικαίωμα συνάθροισης για πρώτη φορά απο την ισχύ του συντάγματος του 1975!!!Για όλα αυτά δεν ευθύνεται καμμιά συνταγματική διάταξη ,αντίθετα ευθύνεται η συμμόρφωση στο Σύνταγμα.
Οι Ανεξάρτητες Αρχές(πλην των Συνταγματικών) αντί για θεσμικό αντίβαρο, έχουν μεταβληθεί σε θεσμικό ανάχωμα της μονίμως παρανομούσης δημόσιας διοίκησης ,έτσι ώστε να αποφεύγει τις ευθύνες της και να τις «φορτώνει» σ ’αυτές, ενώ η στελέχωση τους και η λειτουργία τους με το πρόσχημα της Ανεξαρτησίας, είναι δείγμα έλλειψης λογοδοσίας(χαρακτηριστικά τα όσα θρυλούνται για την στελέχωση τους).Ο συνταγματικός νομοθέτης πρέπει να προβλέψει την απολυτό διαφάνεια και λογοδοσία των πραγματικών ανεξάρτητων αρχών, για τις οποίες επικρατεί «σιωπή» του από αυτές «ελεγχόμενου» πολιτικού συστήματος. Υπάρχει από ετών ένα σχέδιο νόμου για πιο ορθολογική και διαφανή λειτουργία των Αρχών ,πλην όμως παραμένει στα χαρτιά
2.Για να υπάρξει μια αλλαγή στο σύνταγμα, για να υπάρξει ένα ζωντανό σύνταγμα απαιτείται να υπάρξει μια συνεκτική αναθεώρηση με την η αναγκαία συμφωνία του πολίτικού κόσμου, και να αποφευχθεί μια ανούσια και ενδεχομένως περιττή συνταγματική Αναθεώρηση. Το ζητούμενο της αναθεώρησης, είναι οι αλλαγές να επικεντρωθούν σε άξονες που σχετίζονται με τη λειτουργία του κράτους, των θεσμών και την ουσιαστική αναβάθμιση κοινοβουλευτικών διαδικασιών που έχουν φθαρεί και απαξιωθεί, όπως εκείνες για την ποινική ευθύνη των βουλευτών και υπουργών, αλλά κυρίως στην εμπέδωση της εμπιστοσύνης και του κύρους των θεσμών. Χαρακτηριστικά του νέου συντάγματος πρέπει να είναι, η διεύρυνση της προστασίας των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, η αμοιβαία λογοδοσία όλων των εξουσιών και η αξιοκρατία και η διαφάνεια λειτουργίας του πολιτεύματος.:1) την αναμόρφωση των αρμοδιοτήτων του ΠτΔ, όπως: α)με την εμπλοκή του στην επιλογή των Προέδρων και των μελών των Ανεξάρτητων Αρχών, κατόπιν προτάσεως της Ολομέλειας της Βουλής και β) την παραπομπή με πράξη του ΠτΔ σε προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητος των νόμων και των ΠΝΠ ,από το ΑΕΔ.
2) α)τον αποτελεσματικό κατασταλτικό δικαστικό έλεγχο, όλων χωρίς εξαίρεσή των πράξεων εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας ακόμη και της παραβίασης των διατάξεων που αφορούν στην καλή νομοθέτηση ή των Interna corporis της Βουλής, με την αναβίβαση του ΑΕΔ σε «συνταγματικό δικαστήριο», β) με δυνατότητα ατομική προσφυγή στο ΑΕΔ για τον έλεγχο συνταγματικότητος των νόμων και ΠΝΠ.
3) Η απόλυτη καθιέρωση της Δικαστικής Ανεξαρτησίας[9]με λογοδοσία και διαφάνεια:
α) με τις προαγωγές στις κορυφαίες θέσεις των Ανωτάτων Δικαστηρίων [10] από τις Ολομέλειες των Ανωτάτων Δικαστηρίων και το Υπουργικό Συμβούλιο, τροποποιούμενου σχετικά του άρθρου 90 § 5 Σ, αλλά και β) της συμμόρφωσης της Πολιτείας στις αποφάσεις των δικαστηρίων και την γ) αποφυγή επεμβάσεως με κάθε τρόπο στο έργο της Δικαιοσύνης.
4) Η ενίσχυση του προληπτικού δικαστικού ελέγχου ,όλων των υπό ψήφιση νόμων ,αλλά και κανονιστικών πράξεων προς την κατεύθυνση αποτροπής της θέσης σε ισχύ τυχόν αντισυνταγματικών διατάξεων, με την καθιέρωση προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας των νόμων και την καθιέρωση προληπτικού ελέγχου όλων των κανονιστικών πράξεων, των Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου και των interna corporis της Βουλής, των κυβερνητικών πράξεων.
5) Τροποποίηση του άρθρου 74 Συντάγματος-(«Ντροπολογίες[11]): Διάταξη που ψηφίσθηκε κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 74 Συντάγματος, είναι άκυρη μετα απόφαση της Ολομελείας του Συμβουλίου Επικρατείας, κατόπιν αιτήσεως οιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον Για την ασφάλεια δικαίου δεν αρκεί η σαφήνεια των εφαρμοστέων κανόνων. Απαιτείται και σταθερότητα του νομοθετικού πλαισίου και δεν απαιτείται συνταγματική αναθεώρησή πολιτική βούληση απαιτείται
6) τη διασφάλιση και την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου , όσο και την Τεχνητή Νοημοσύνη, με την προσθήκη αρθρου5Β στο Σύνταγμα προς συμπλήρωση των άρθρων5 (Ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, προσωπική ελευθερία) και 5α του Συντάγματος (Δικαίωμα στην πληροφόρηση) κι και την δημιουργία συνταγματικής ανεξάρτητης αρχής που θα παρακολουθεί εποπτεύει την λειτουργία της Τεχνητής Νοη-μοσύνης στο τόπο μας ενιαία.
7) 1)Η κατάργηση κάθε μορφής προνομίου ή ασυλίας για τους βουλευτές και Υπουργούς. Η τροποποίηση του άρθρου 62 Σ και του άρθρου 86 Σ: Η ασυλία δεν ισχύει όταν ένας βουλευτής ή Υπουργός καταληφθεί επ’ αυτοφώρω διαπράττων κακούργημα ή πλημμέλημα για το οποίο δεν επιτρέπεται ο διορισμός σε δημοσία θέση. Η ρύθμιση του άρθρου 5 παρ 2 του Ν 3126/2003 «η βουλή μπορεί να αναθέτει σε τριμελές γνωμοδοτικό συμβούλιο τον νομικό έλεγχο των στοιχείων της κατηγορίας και την αξιολόγηση της ουσιαστικής βασιμότητας αυτών. Με την ίδια Απόφαση τάσσεται προθεσμία για την ολοκλήρωση του ελέγχου και την παράδοση της γνωμοδότησης στον Πρόεδρο της Βουλής.» είναι η λύση του προβλήματος που πρέπει να περιληφθεί στην αναθεωρητέα διάταξη, επιλαμβάνεται υποχρεωτικά το γνωμοδοτικό συμβούλιο το οποίο προτείνει την παραπομπή τότε η ανάκριση διεξάγεται από το Συμβούλιο του Ειδικού δικαστηρίου. Η Βουλή παρέχει την άδεια διώξεως μετα από βούλευμα του Συμβούλιου του Ειδικού δικαστηρίου.
2)-Ο έλεγχος του «πόθεν έσχες» γίνεται αποκλειστικά από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
8)- Καθιέρωση θεσμού «Γενικού Επιτρόπου της Επικράτειας»: Ανεξάρτητος δικαστικός ελεγκτής νομιμότητας[12], (ανώτατος εν ενεργεία δικαστικός λειτουργός που θα επιλέγεται απο τις ολομέλειες των ανωτάτων δικαστηρίων εκ περιτροπής και με τετραετή θητεία) για τη διαφύλαξη της σύννομης και χρηστής διοικητικής δράσης καθώς και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Στο Γενικό Επίτροπο της Επικράτειας υπάγονται διοικητικά όλοι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του Κράτους. Ο ρόλος του ελεγκτή νομιμότητος είναι απολύτως διάφορος των αρμοδιοτήτων του ελεγκτικού συνέδριου
3.Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν μια αναθεώρηση του συντάγματος είναι καταρχήν δυνατή αφού χρειάζονται συναινέσεις των πολιτικών δυνάμεων που δεν είναι ορατές[13], και εν τέλει αν αυτές επιτευχθούν αν είναι αρκετή για δώσει λύσεις και απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα του Τόπου, το αναθεωρημένο Σύνταγμα μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας νέας δημοκρατικής οργάνωσης της Πολιτείας του 21ου αιώνα, με στόχο την ενίσχυση του δημοκρατικού πολιτεύματος, τον άνθρωπο και τα δικαιώματα, την αποκέντρωση της πολιτικής εξουσίας μέσω περιφερειακής αυτοδιοίκησης, δηλαδή ενός συγχρόνου Συντάγματος άλλωστε «Αν κανείς εξετάσει μακροσκοπικά την πρόσφατη πολιτική ιστορία της Ελλάδας, τότε θα διαπιστώσει ότι τα σημαντικότερα προβλήματα δεν εντοπίζονται στη λειτουργία του πολιτεύματος, αλλά στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.»[14]
Νίκος Καζαντζάκης: «H Ελλάδα επιζεί ακόμα μέσα από διαδοχικά θαύματα»
1/2/2026 7:30:36 μμ
Εστάλη στην ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 1/2/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA
[1]Βλ Ν. Αλιβιζάτος Το Σύνταγμα και οι εχθροί του στη νεοελληνική ιστορία 1800-2010 Οι πολιτικοί θεσμοί σε κρίση, 1922-1994, Αθήνα, Θεμέλιο, Α’ έκδοση, 1983.
[2] Βλ. Παναγιώτη Πικραμμένου: «Ο Κ. Καραμανλής και το Σύνταγμα του 1975» εφημερίδα: «Καθημερινή», 10.03.13.
[3] Η πρόσφατη δημοσκόπηση της ALCO (29 Οκτωβρίου – 3 Νοεμβρίου 2025) επιβεβαίωσε αυτό που πολλοί διαισθάνονται τα τελευταία χρόνια. Η ελληνική κοινωνία δεν εμπιστεύεται πλέον το πολιτικό σύστημα. Όταν 8 στους 10 πολίτες δηλώνουν ότι οι θεσμοί βρίσκονται σε κρίση(https://www.skai.gr/news , 03.11.2025.
[4] Βλ. Το βιβλίο “Πολυνομία και Κακονομία στην Ελλάδα – Ένα σχέδιο για ένα καλύτερο και αποτελεσματικότερο κράτος” που περιέχει τη μελέτη κυκλοφόρησε το Δεκέμβριο του 2017 από τη διαΝΕΟσις.
[5] O κ. Αθανάσιος Ράντος είναι Γενικός Εισαγγελέας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας ε.τ. σε https://daily.nb.org/ 25/10/2024
[6] Όπως η διάταξη του το άρθρου 109 του ν. 5264/2025, για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και … «άλλες» διατάξεις αφορά την «Μεταρρύθμιση δικαστικής απόφασης σχετικής με τη γονική μέριμνα – Τροποποίηση του «άρθρου 1536 Αστικού Κώδικα, τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 592 και προσθήκη παρ. 2 στο άρθρο 593 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας»!!!
[7] Βλ Γιώργος Γούλας εφ το ΒΗΜΑ «Πολυνομία και Κακονομία: Υπάρχει σενάριο εξόδου από την ομηρία;»
[8] ΠΗΓΉ: Πάσχος Μανδραβέλης «Ολο νόμοι κι αστυνόμοι…» https://www.kathimerini.gr/ 11.05.2025
[9]. Ο Πρόεδρος του ΣτΕ Κ. Μενουδάκος προτείνει: «Γίνεται μεγάλη συζήτηση για το ποιος επιλέγει τον πρόεδρο και τους αντιπροέδρους των ανώτατων δικαστηρίων. Νομίζω ότι αυτή είναι λάθος συζήτηση, διότι πραγματικά δεν μπορεί να βρεθεί ο ιδανικός τρόπος και το ιδανικό εκλεκτορικό σώμα, το οποίο δεν θα είχε κάποιες αδυναμίες. Αυτό που πρέπει να γίνει -και είναι το τέταρτο σημείο που προτείνω-, είναι να καταργηθεί ο βαθμός του προέδρου», πηγή: www.enet.gr 12 Φεβ 2013.
[10]. Βλ. Γ. Κουμάντος, «Δικαιοσύνη: Ο μύθος και πραγματικότητα», Γ. Κουμάντος, Στόχος: η δημοκρατία, Αθήναι 1975, 152 επ.
[11] Γνωστή λαϊκή έκφραση που εκφράζει την πραγματικότητα ενιότε.
[12]. Το πλέγμα ελέγχου των τριών εξουσιών αναμεταξύ τους είναι πολύ ισχυρό, αλλά όχι επαρκές. Επιτυχημένα και διακριτά λειτουργεί η Αρχή για το ξέπλυμα.
[13] Οπότε μιλάμε για τη φράση του Σεφέρη, «Για ένα πουκάμισο αδειανό, για μια Ελένη» δηλαδή η συζήτηση ο πόλεμος διεξάγεται χωρίς ουσιαστική αιτία, για κάτι χωρίς πραγματική αξία.
[14]Βλ.ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «Η πολυνομία και η κακονομία στην Ελλάδα» https://www.huffingtonpost.gr/