Ακούστε το με μεγάλη προσοχή. Κάθε χρόνο στις εκδηλώσεις “Notte della Taranta” ακούγεται αυτό το τραγούδι. Το “Notte della Taranta” είναι ένα μουσικό φεστιβάλ στο Salento της Απουλίας της Ιταλίας που γίνεται κάθε χρόνο. Με άξονα τον παραδοσιακό χορό του Salento “pizzica” το φεστιβάλ λαμβάνει χώρα σε διάφορους δήμους της επαρχίας του Λέτσε και της Grecìa Salentina, ειδικά στο Melpignano.
Δείτε τα λόγια που αναγράφονται επί της οθόνης. Προσέξτε τις θεατρικές κινήσεις των χορευτών… Η Ελλάδα ζει -όπως ζει- από τον 8ο π.Χ. αιώνα σε εκείνη την άκρη. Για αυτό το τραγούδι μίλησα στην πρόσφατη εκδήλωση του Συλλόγου Ναυτικών Κεφαλλονιάς -που είχα την τιμή να κληθώ- για την Ελληνική Γλώσσα. Δυστυχώς δεν ακούστηκε εκεί.
«Η Σικελία και η Μεγάλη Ελλάδα με κάνουν να ελπίζω στην αναγέννηση της ζωής» Γκαίτε
Οι ελληνικές εστίες της Κάτω Ιταλίας μπορούν να ταξινομηθούν σε τρείς περιόδους:
– Η πρώτη περιλαμβάνει τους αρχαϊκούς ελληνικούς εποικισμούς του 8ου και 7ου αι. π.Χ. των οποίων τα ελληνόφωνα γλωσσικά στοιχεία ακούγονται μέχρι σήμερα. Τα «Κατωϊταλιάνικα»/ Grecanico μιλούνται, περιορισμένα βέβαια, σε δυο θυλάκους: στην Απουλία (Grecia Salentina / σε 9 χωριά και 35.000 κατοίκους έως τις παραμονές του Β΄ΠΠ) και στην Καλαβρία, επαρχία Bovesia (Reggio Calabria / σε 9 χωριά και 5.000 κατοίκους που μιλούσαν ή καταλάβαιναν τα Griko). Σήμερα ο πληθυσμός συνολικά έχει περιορισθεί στις 12.000. Άρα μιλάμε για δημογραφική συρρίκνωση και ολοκληρωτική θρησκευτική αλλοτρίωση με κυρίαρχο το rito latino.
Η ιδιαίτερη αυτή διάλεκτος (Γκραικάνικα / Γκραικοσαλεντίνικα ή Γκρίγκο της Απουλίας, της Καλαβρίας / Σικελίας) επέδειξε αντοχή και διατηρήθηκε ζωντανή επί 29 ολόκληρους αιώνες. Η ορεινή Καλαβρία αποτελεί σπουδαίο χώρο όπου κανείς ακούει ζωντανές αρχαιοελληνικές λέξεις κι εκφράσεις, αψευδείς μάρτυρες της ζωτικότητας και των ικανοτήτων της ελληνικής ράτσας η αποικιακή εξάπλωση της οποίας είχε απόλυτα τεκμηριωμένα εκπολιτιστικό χαρακτήρα. Μέσω των ελληνικών αποικιών άλλοι λαοί γνώρισαν το θέατρο, τη φιλοσοφία, την ποίηση, τη μυθολογία, την ιστοριογραφία, την τέχνη, τις θετικές επιστήμες, τον αθλητισμό, τη δημοκρατία και συμμετείχαν στα κοινά.
Οι λέξεις της διαλέκτου έχουν καθαρότητα, αρκετές είναι μεσαιωνικές και κρητικές κι αποτελούν ολοζώντανη μαρτυρία της δυναμικής πολιτιστικής επιβίωσης της ελληνικής γλώσσας στον ιταλικό νότο (εδώ, μέσω της μουσικής – παραδοσιακών τραγουδιών).
– Στη δεύτερη είναι οι ελληνορθόδοξοι μέτοικοι που μετακινήθηκαν κατά κύματα από τις αρχές του 15ου αι. μέχρι και τα τέλη του 18ου και τις αρχές του 19ου. Εγκαταστάθηκαν σε Νάπολη, Μεσσήνη και Παλέρμο (στη Ν. Ιταλία, ενώ στη Βόρεια σε Βενετία, Αγκώνα και Λιβόρνο). Οι ελληνικοί πληθυσμοί που μετακινήθηκαν ήταν από Επτάνησα, Πελοπόννησο, Κρήτη, νησιά Αιγαίου.
– Στην τρίτη κατηγορία ανήκουν οι μετανάστες της σύγχρονης ελληνικής διασποράς από τα τέλη της δεκαετία του 1950 μέχρι σήμερα με πυρήνα τα ιταλικά πανεπιστήμια (στη Β. Ιταλία, και γενικότερα σε όλον τον κορμό της).
Ο Δήμος (Αργοστολίου) εν προκειμένω, μπορεί να μελετήσει αδελφοποίηση με την πόλη Cefalu (Τσεφαλού) που βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν του βορείου μέρους της Σικελίας. Η πόλη αυτή είναι στον ίδιο μεσημβρινό σχεδόν με την Κεφαλλονιά (σημαίνει αυτό κάτι);
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 8/8/2024 #ODUSSEIA #ODYSSEIA