Πυκνώνουν οι αντιδράσεις για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «Μακεδονικό πολιτισμό και γλώσσα» κατά την πρόσφατη επίσκεψή της στα Σκόπια. Το θέμα περνά πλέον στη κεντρική πολιτική ατζέντα ύστερα από παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά, ερώτηση ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ και δριμεία κριτική του προέδρου της ΝΙΚΗΣ, Δημήτρη Νατσιού.
Τι είπε η φον ντερ Λάιεν στα Σκόπια
Η συζήτηση άνοιξε μετά την επίσκεψη της προέδρου της Κομισιόν στα Σκόπια, σε μια περίοδο κατά την οποία οι Βρυξέλλες επιχειρούν να ξεπεράσουν το αδιέξοδο στην ενταξιακή πορεία της γειτονικής χώρας. Στις δηλώσεις της, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέφερε: «Καλωσορίζουμε τη Βόρεια Μακεδονία με την ταυτότητα και τη γλώσσα της. Πιστεύουμε ότι ο μακεδονικός πολιτισμός και η γλώσσα μπορούν μόνο να κάνουν την Ένωσή μας πλουσιότερη. Διότι το σύνθημά μας είναι “ενότητα μέσα από τη διαφορετικότητα”. Και το παίρνουμε πολύ σοβαρά».
Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκεται κυρίως η χρήση του όρου «Macedonian culture» χωρίς γεωγραφικό ή άλλο προσδιορισμό.
Ο Αντώνης Σαμαράς παρενέβη το Σάββατο και συνέδεσε τις δηλώσεις της προέδρου της Κομισιόν με τη συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας για την παράδοση στη Σόφια των λειψάνων που αποδίδονται στον Σαμουήλ και την επιστροφή στην Ελλάδα 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων. Ο πρώην πρωθυπουργός μίλησε για «διπλό χτύπημα», ασκώντας παράλληλα κριτική στην κυβέρνηση για τη στάση της.
«Η κυρία φον ντερ Λάιεν, που δεν ξέρω ποια Ευρώπη εκπροσωπεί, εξέφρασε θαυμασμό για τη δήθεν μακεδονική γλώσσα και τον μακεδονικό πολιτισμό των Σκοπίων», ανέφερε. Ο κ. Σαμαράς σχολίασε ότι «τα πράγματα έχουν γίνει πολύ χειρότερα από το φιάσκο των Πρεσπών κι εμείς παρακολουθούμε βουβοί», ενώ στη συνέχεια επικέντρωσε την κριτική του στη συμφωνία με τη Βουλγαρία.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, η απάντηση στην παρέμβασή του αφορούσε μόνο το σκέλος των κειμηλίων, με κυβερνητικές πηγές να παραπέμπουν στην ανακοίνωση της Ιεράς Συνόδου.
Ερώτηση στην Κομισιόν από το ΠΑΣΟΚ
Ένα εικοσιτετράωρο αργότερα, το θέμα μεταφέρθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης και Σάκης Αρναούτογλου κατέθεσαν ερώτηση με αφορμή τις δηλώσεις της φον ντερ Λάιεν, τονίζοντας ότι «η ευρωπαϊκή προοπτική της Βόρειας Μακεδονίας προϋποθέτει σεβασμό των σχέσεων καλής γειτονίας».
Οι δύο ευρωβουλευτές στέκονται ειδικά στον όρο «Macedonian culture», αφού τη «μακεδονική γλώσσα» την έχει αναγνωρίσει η Συμφωνία των Πρεσπών», υπογραμμίζοντας ότι η χρήση του «χωρίς αποσαφήνιση δημιουργεί ερωτήματα ως προς την ερμηνεία και τη συμβατότητα της διατύπωσης με τις διεθνείς υποχρεώσεις και την υποχρέωση για σχέσεις καλής γειτονίας».
Τα τρία ερωτήματα προς τις Βρυξέλλες
Με το πρώτο ερώτημα, οι κ. Μανιάτης και Αρναούτογλου ζητούν από την Κομισιόν να διευκρινίσει τι ακριβώς εννοούσε η πρόεδρός της χρησιμοποιώντας τους όρους «identity» και «Macedonian culture».
Με το δεύτερο, ρωτούν αν η χρήση του όρου «Macedonian culture» χωρίς γεωγραφικό ή άλλο προσδιορισμό συνάδει με την ανάγκη αποφυγής σύγχυσης «μεταξύ του Ελληνικού πολιτισμού, της κουλτούρας και της ιστορίας της περιοχής της Μακεδονίας από την αρχαιότητα έως σήμερα με εκείνης της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας».
Το τρίτο ερώτημα αφορά ευθέως τη στάση των ευρωπαϊκών θεσμών στο εξής: Οι ευρωβουλευτές ζητούν να μάθουν αν η Κομισιόν προτίθεται να διασφαλίσει ότι θα χρησιμοποιείται ορολογία που σέβεται τις σχέσεις καλής γειτονίας και τις διεθνείς συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας των Πρεσπών, και «δεν αφήνει περιθώρια για αλυτρωτικές ή ιστορικά παραπλανητικές ερμηνείες».
Η δήλωση του προέδρου της ΝΙΚΗΣ
Στο θέμα παρενέβη και ο πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ, Δημήτρης Νατσιός, με δήλωση για τις «προκλητικές αναφορές» της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονικό πολιτισμό» και «μακεδονική γλώσσα». Όπως ανέφερε: «Τσίπρας και Μητσοτάκης έσπειραν ανέμους και σήμερα η Ελλάδα θερίζει θύελλες».
Σύμφωνα με τον κ. Νατσιό, ο πρώτος «υπέγραψε την προδοτική Συμφωνία των Πρεσπών, παραχωρώντας “μακεδονική” γλώσσα και ταυτότητα». Για τον δεύτερο υποστήριξε ότι «την κατήγγειλε ως αντιπολίτευση, αλλά ως Πρωθυπουργός την εφαρμόζει και στηρίζει σταθερά την ευρωπαϊκή προοπτική των Σκοπίων».
Αναφερόμενος στην πρόεδρο της Κομισιόν, ο πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ σημείωσε: «Και τώρα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μιλά ανερυθρίαστα ακόμη και για “μακεδονικό πολιτισμό” που θα κάνει, λέει, πλουσιότερη την Ευρώπη. Ποιον “μακεδονικό πολιτισμό”, κυρία φον ντερ Λάιεν; Και ποια “μακεδονική γλώσσα”;».
Ο κ. Νατσιός υποστήριξε ακόμη: «Ακόμη και η κατάπτυστη Συμφωνία των Πρεσπών αναγνωρίζει ότι πρόκειται για νοτιοσλαβική γλώσσα και διαχωρίζει την ανύπαρκτη ιστορία και πολιτιστική κληρονομιά των Σκοπίων από την αρχαία ελληνική κληρονομιά της Μακεδονίας. Χθες “γλώσσα”. Σήμερα “πολιτισμός”. Αύριο τι;».
Κλείνοντας, κατέστησε σαφή τη θέση του κόμματός του: «Η θέση της ΝΙΚΗΣ είναι ξεκάθαρη, όπως κατατέθηκε στην πρόταση νόμου για κατάργηση της Συμφωνίας των Πρεσπών άμεσα και χωρίς αστερίσκους. Η Μακεδονία δεν χαρίζεται. Η Ιστορία της δεν εκχωρείται. Τελεία».
Απάντηση Μαρινάκη: «Λαϊκίστικη κριτική»
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έκανε λόγο για «λαϊκίστικη κριτική». «Βλέπουμε τα τελευταία χρόνια μια αντιπολίτευση του απόλυτου μηδενισμού και της ατελείωτης πλειοδοσίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έκανε με αυτόν τον τρόπο αντιπολίτευση, ειδικά στα εθνικά θέματα. Στάθηκε στη Βουλή, κάποιους μήνες πριν είχε κάνει και πρόταση δυσπιστίας, και όταν λίγους μήνες μετά ήρθε η ώρα της ψήφισης αυτής της συμφωνίας, επισήμανε τους κινδύνους. Μίλησε για μια κακή συμφωνία. Αξίζει τον κόπο να δείτε την ομιλία αυτή του Ιανουαρίου του 2019, και ως προς τη συνολική στάση της Νέας Δημοκρατίας, που ήταν τότε αξιωματική αντιπολίτευση, ειδικά το σημείο για τη γλώσσα και την εθνότητα, τους κινδύνους τους οποίους είχε επισημάνει», ανέφερε.
«Άρα θα κάνουμε ό,τι πρέπει να κάνουμε εφόσον το κρίνουμε και εφόσον δεν τηρούνται τα συμφωνηθέντα. Από εκεί και πέρα, ο πρωθυπουργός, επειδή βλέπω και μια λαϊκίστικη κριτική από τα κόμματα της ακροδεξιάς και κάποια πρόσωπα, δεν είπε άλλα προεκλογικά και λέει άλλα μετεκλογικά. Το έχουμε ζήσει αυτό πολλές φορές. Είπε ότι η συμφωνία αυτή εφόσον ψηφιστεί και κυρωθεί δεν θα μπορεί να ακυρωθεί», ενώ επεσήμανε ότι «δεν πρόκειται να απεμπολήσουμε κανένα διαπραγματευτικό μας όπλο και θα συνεχίσουμε να κινούμαστε με βάση το εθνικό συμφέρον», συμπλήρωσε.
Η κυβερνητική απάντηση, λοιπόν, δεν συμπεριλάμβανε κάποια δημόσια διπλωματική διάψευση ή αίτημα εξηγήσεων προς την Κομισιόν ειδικά για τον όρο «Macedonian culture».
Στο φόντο η δύσκολη ευρωπαϊκή πορεία των Σκωπίων
Οι δηλώσεις της φον ντερ Λάιεν έγιναν σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία για τα Σκόπια, καθώς η ενταξιακή της πορεία παραμένει μπλοκαρισμένη και οι Βρυξέλλες αναζητούν τρόπο να ξεπεραστεί η αντιπαράθεση με τη Βουλγαρία.
Η πρόεδρος της Κομισιόν διεμήνυσε από τα Σκόπια ότι η χώρα ανήκει στην ευρωπαϊκή οικογένεια, επιμένοντας παράλληλα στην ανάγκη να προχωρήσουν οι συνταγματικές αλλαγές που αποτελούν κρίσιμο βήμα για την επανεκκίνηση της διαδικασίας ένταξης. Ξεκαθάρισε δε ότι, αν δεν λυθεί το ζήτημα με τους Βούλγαρους, η ενταξιακή διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει.
Newsbrake
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 5/10/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA