Ο Νταν Γιόργκενσεν διαβεβαιώνει ότι δεν αναμένεται πρόβλημα επάρκειας, αλλά προειδοποιεί ότι τα σχεδόν 50 εκατ. Ευρωπαίων που ήδη δυσκολεύονται να θερμάνουν τα σπίτια τους μπορεί να γίνουν ακόμη περισσότεροι – Ανοχή σε προσωρινές, στοχευμένες επιδοτήσεις, χαμηλότεροι φόροι στο ρεύμα και μέτρα για τα καύσιμα μεταφορών.
Δραματική προειδοποίηση για τον χειμώνα που έρχεται απηύθυναν μετά την άτυπη σύνοδο των υπουργών Ενέργειας στο Δουβλίνο η Κομισιόν και ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, με τον Επίτροπο Νταν Γιόργκενσεν να προειδοποιεί ότι εκατομμύρια Ευρωπαίοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με το ερώτημα αν μπορούν να πληρώσουν την ενέργεια που χρειάζονται για να θερμάνουν τα σπίτια τους. Ήδη σχεδόν 50 εκατ. άνθρωποι στην Ευρώπη δεν μπορούν να εξασφαλίσουν επαρκή θέρμανση σε έναν κανονικό χειμώνα, ενώ «αυτός ο χειμώνας μπορεί να είναι ακόμη χειρότερος» είπε.
«Ακόμη κι αν δεν υπάρχει ακριβώς πρόβλημα ασφάλειας εφοδιασμού, για τους ανθρώπους που δεν μπορούν να πληρώσουν το καύσιμο θα μοιάζει το ίδιο», δηλαδή σαν να υπάρχει έλλειψη, είπε ο Γιόργκενσεν. Ο Φατίχ Μπιρόλ προειδοποίησε ότι η Ευρώπη μπαίνει σε «πολύ δύσκολο χειμώνα» και δεν μπορεί να βασιστεί στην ελπίδα για ήπιες καιρικές συνθήκες. «Ελπίζουμε να μην είναι βαρύς χειμώνας. Αλλά η ελπίδα δεν είναι στρατηγική».
Η προειδοποίηση έρχεται ενώ η Κομισιόν έχει ήδη βάλει στο τραπέζι εθελοντικά μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης, όπως μείωση της χρήσης ρεύματος στις ώρες αιχμής, χαμηλότερες θερμοκρασίες στα δημόσια κτίρια και περιορισμό του περιττού φωτισμού τη νύχτα.
Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, ο Γιόργκενσεν ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τον ενεργειακό εφοδιασμό της ΕΕ, όμως οι υψηλές τιμές παραμένουν το βασικό πρόβλημα. «Αυτό το επίπεδο τιμών δεν πρέπει να γίνει η νέα κανονικότητα», είπε, προσθέτοντας ότι η Κομισιόν εξετάζει τι μπορεί να κάνει ώστε τα καύσιμα μεταφορών να είναι περισσότερο διαθέσιμα και οικονομικά προσιτά, ένα ζήτημα που χαρακτήρισε «μεγάλη ανησυχία για πολλούς πολίτες» και για μεγάλο μέρος της οικονομίας.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Ομάδα Συντονισμού Πετρελαίου της ΕΕ ανακοίνωσε ότι ο εφοδιασμός παραμένει σταθερός, αλλά οι τιμές του diesel και των καυσίμων αεροπορίας παραμένουν υψηλές λόγω της στενότητας στη διεθνή αγορά. Τα έκτακτα αποθέματα παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και διαθέσιμα εάν υπάρξει διαταραχή, ενώ αρκετά κράτη-μέλη παρουσίασαν μέτρα για τη μείωση της επιβάρυνσης των τιμών, ιδιαίτερα για ευάλωτους καταναλωτές.
Υπάρχει κοινωνική και πολιτική πίεση
Ο Επίτροπος αναγνώρισε ότι οι κυβερνήσεις βρίσκονται υπό έντονη κοινωνική και πολιτική πίεση. Μια «μεγάλη πλειονότητα» των κρατών-μελών, όπως είπε, έχει ήδη επιδοτήσει με κάποιον τρόπο τα ορυκτά καύσιμα.
«Δεν κρίνω κανέναν και δεν δείχνω με το δάχτυλο», είπε. «Μπορώ να καταλάβω την πολιτική πίεση να το κάνουν σε μια πολύ δύσκολη κατάσταση για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις».
Στη συνέντευξη Τύπου επανήλθε στο ίδιο σημείο, θυμίζοντας ότι ως υπουργός στη Δανία το 2022 χρειάστηκε και ο ίδιος να στηρίξει μέτρα που δεν θα φανταζόταν ότι θα υποστήριζε, ακόμη και παρεμβάσεις σχετικές με το φυσικό αέριο. Η Κομισιόν ζητά πάντως οι ενισχύσεις να είναι στοχευμένες και προσωρινές.
Νωρίτερα, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος είχε πει ότι κάθε χώρα παίρνει τα δικά της μέτρα, όμως «το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορούμε να κάνουμε περισσότερα μαζί», προσθέτοντας ότι η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ενεργειακής ασφάλειας «σχεδιάστηκε για έναν διαφορετικό κόσμο».
Χαμηλότεροι φόροι στο ρεύμα
Ο Γιόργκενσεν κάλεσε τα κράτη-μέλη να ξαναδούν τη φορολογία της ενέργειας, επισημαίνοντας ότι σε αρκετές χώρες το ηλεκτρικό ρεύμα φορολογείται περισσότερο από το φυσικό αέριο.
«Είναι πολύ καλύτερο στη σημερινή κατάσταση να έχουμε χαμηλότερους φόρους στο ηλεκτρικό ρεύμα απ’ ό,τι στο φυσικό αέριο», είπε.
Ο Μπιρόλ πρόσθεσε ότι ο εξηλεκτρισμός μπορεί να προχωρήσει μόνο εφόσον η ηλεκτρική ενέργεια παραμένει οικονομικά προσιτή για καταναλωτές, νοικοκυριά και βιομηχανίες. Σε ορισμένες χώρες, είπε, οι φόροι στο ρεύμα είναι τόσο υψηλοί ώστε αντί να ενθαρρύνουν τη στροφή προς την ηλεκτρική ενέργεια, την αποθαρρύνουν.
Χαμηλότεροι φόροι στο ρεύμα
Ο Γιόργκενσεν κάλεσε τα κράτη-μέλη να ξαναδούν τη φορολογία της ενέργειας, επισημαίνοντας ότι σε αρκετές χώρες το ηλεκτρικό ρεύμα φορολογείται περισσότερο από το φυσικό αέριο.
«Είναι πολύ καλύτερο στη σημερινή κατάσταση να έχουμε χαμηλότερους φόρους στο ηλεκτρικό ρεύμα απ’ ό,τι στο φυσικό αέριο», είπε.
Η λογική της Κομισιόν είναι ότι περισσότερες ανάγκες πρέπει να περάσουν από τα ορυκτά καύσιμα στην ηλεκτρική ενέργεια: περισσότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα στις μεταφορές και περισσότερες αντλίες θερμότητας αντί για λέβητες φυσικού αερίου και πετρελαίου στα σπίτια. Ο Γιόργκενσεν είπε ότι αυτή η τάση έχει ήδη ενισχυθεί φέτος, αλλά «δεν είναι αρκετή» και χρειάζεται να προχωρήσει πολύ περισσότερο.
Ο Μπιρόλ πρόσθεσε ότι ο εξηλεκτρισμός μπορεί να προχωρήσει μόνο εφόσον το ρεύμα παραμένει οικονομικά προσιτό. Σε ορισμένες χώρες, είπε, οι φόροι στην ηλεκτρική ενέργεια είναι τόσο υψηλοί ώστε αντί να ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να στραφούν σε αυτήν, τους αποθαρρύνουν.
Όχι ευρωπαϊκός φόρος στα υπερκέρδη των εταιρειών
Ο Γιόργκενσεν ξεκαθάρισε ότι η ΕΕ δεν σχεδιάζει ενιαίο ευρωπαϊκό φόρο στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών.
Τα κράτη-μέλη μπορούν να επιβάλουν τέτοιο φόρο σε εθνικό επίπεδο και η Κομισιόν είναι έτοιμη να τα βοηθήσει να σχεδιάσουν τα σχετικά σχήματα. «Δεν σχεδιάζουμε φόρο σε επίπεδο ΕΕ. Θεωρούμε ότι είναι καλύτερο να γίνει σε εθνικό επίπεδο», είπε.
Η Ισπανίδα υπουργός Ενέργειας Σάρα Ααγκέσεν είχε δηλώσει τον Μάιο ότι πέντε χώρες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων και η Ισπανία, τάσσονται υπέρ ενός τέτοιου φόρου.
Μπιρόλ: Η Ευρώπη δεν μπορεί να περάσει μόνη της τον χειμώνα
Ο Μπιρόλ ζήτησε στενότερη συνεργασία ανάμεσα στην Ευρώπη, τους συμμάχους της και τις χώρες που εξάγουν ενέργεια, ώστε η περίοδος αυτή να περάσει «με τη μικρότερη δυνατή ζημιά».
Η Κομισιόν ανέφερε ως παραδείγματα τη συνεργασία με τον Καναδά για LNG και με τη Νορβηγία, τον μεγαλύτερο προμηθευτή φυσικού αερίου της Ευρώπης. Ο Γιόργκενσεν σημείωσε ακόμη ότι η Νιγηρία βοήθησε περισσότερο από όσο αναμενόταν στην κάλυψη των αναγκών της Ευρώπης σε καύσιμα αεροπορίας το καλοκαίρι.
«Το 80% είναι ακόμη στην τσέπη μας»
Για τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, ο Μπιρόλ είπε ότι οι μέχρι σήμερα αποδεσμεύσεις αντιστοιχούν μόλις στο 20% των συνολικών διαθέσιμων αποθεμάτων. «Έχουμε ακόμη το 80% στην τσέπη μας», είπε.
Ο Γιόργκενσεν ήταν πιο επιφυλακτικός για νέα αποδέσμευση: μπορεί να βοηθήσει στις αιχμές των τιμών, είπε, αλλά τα αποθέματα πρέπει να διατηρούνται και για ακόμη χειρότερες καταστάσεις.
Για τις αποθήκες φυσικού αερίου, ζήτησε από τα κράτη να τηρήσουν τον στόχο του 80%, προειδοποιώντας ότι πολύ χαμηλά αποθέματα στο τέλος του χειμώνα θα δυσκολέψουν ακόμη περισσότερο την επόμενη περίοδο πλήρωσης.
«Είναι ένας φαύλος κύκλος στον οποίο πραγματικά δεν θέλουμε να μπούμε».
Δημοσθένης Γκαβέας – HuffPost
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 29/9/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA