Μια κομβικής σημασίας συμφωνία, η οποία αναδιαμορφώνει πλήρως τον γεωστρατηγικό χάρτη της Αρκτικής, υπεγράφη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη από τον Αμερικανό Πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, τη Δανή Πρωθυπουργό, Μέτε Φρεντέρικσεν, και τον Πρωθυπουργό της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν. Η νέα συνθήκη παρέχει στις Ηνωμένες Πολιτείες διευρυμένο στρατιωτικό ρόλο και εγγυήσεις ασφαλείας στο νησί, διατηρώντας ταυτόχρονα την κυριαρχία υπό το Βασίλειο της Δανίας και τη συνολική προστασία της περιοχής υπό την εποπτεία του ΝΑΤΟ.
Εκσυγχρονισμός της συνθήκης του 1951 και δικαίωμα βέτο
Το κείμενο της συμφωνίας αποτελεί εκσυγχρονισμό της αρχικής Αμυντικής Συμφωνίας του 1951. Απαγορεύει ρητά τη στρατιωτική παρουσία μη νατοϊκών κρατών, όπως η Ρωσία και η Κίνα, ενώ εξοπλίζει την Ουάσιγκτον με δικαίωμα βέτο σε ευαίσθητες ξένες επενδύσεις και κρίσιμες υποδομές. Παράλληλα, περιλαμβάνει ρήτρα αόριστης ισχύος, κατοχυρώνοντας τα αμερικανικά συμφέροντα ακόμα και στην περίπτωση μελλοντικής ανεξαρτητοποίησης της Γροιλανδίας.
Δηλώσεις για γεωστρατηγική επιτυχία και αποτροπή
Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για μια γεωστρατηγική επιτυχία χωρίς κανένα οικονομικό κόστος εξαγοράς, τονίζοντας: «Αυτό είναι τεράστιο για την Ευρώπη και για τις Ηνωμένες Πολιτείες». Τη θέση αυτή υπερθεμάτισε και ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «ιστορική» και μια «τεράστια νίκη για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον αμερικανικό λαό».
Από την πλευρά της, η Μέτε Φρεντέρικσεν χαρακτήρισε τις ΗΠΑ ως έναν «σύμμαχο στον οποίο μπορούσαμε πάντα να βασιστούμε» και επεσήμανε: «Αυτή η συμφωνία είναι καλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι καλή για τη Γροιλανδία, για τη Δανία, για τη συμμαχία του ΝΑΤΟ και, ως εκ τούτου, είναι επίσης καλή για την Ευρώπη». Αναφερόμενη στη βαρύτητα του νέου συμφώνου, η Δανή Πρωθυπουργός πρόσθεσε: «Σήμερα υπογράφουμε μια ακόμη μεγαλύτερη και καλύτερη συμφωνία, μια συμφωνία που μπορεί να διαρκέσει για πάντα», ενώ συμπλήρωσε: «Ενισχύουμε την κοινή μας ασφάλεια, ενισχύουμε την κοινή μας αποτροπή, δείχνουμε στους αντιπάλους μας ποιοι είμαστε και το κάνουμε μαζί».
Παράλληλα, ο Πρωθυπουργός της Γροιλανδίας εστίασε στη διάσταση της αυτοδιάθεσης, υπογραμμίζοντας: «Αυτό δεν είναι μόνο μια συμφωνία για εμάς. Είναι μια συμφωνία μαζί με εμάς. Λαμβάνει υπόψη τον λαό της Γροιλανδίας, τα δικαιώματά μας, τα μέσα διαβίωσής μας και την ανάπτυξη της χώρας μας».
Η τελική υπογραφή ακολούθησε μια έντονη διπλωματική κρίση, η οποία δοκίμασε τις διατλαντικές σχέσεις. Αν και οι αμερικανικές βλέψεις για το νησί καταγράφονται ήδη από το 1867 και το 1946, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε το θέμα της αγοράς το 2019 και εκ νέου τον Δεκέμβριο του 2024, χαρακτηρίζοντας την ιδιοκτησία της Γροιλανδίας «απόλυτη αναγκαιότητα».
Η κατηγορηματική απάντηση του Νούουκ πως «δεν είμαστε προς πώληση και δεν θα γίνουμε ποτέ» οδήγησε σε κλιμάκωση τον Ιανουάριο του 2025, όταν ο Αμερικανός Πρόεδρος δεν απέκλεισε ακόμα και τη χρήση στρατιωτικής βίας. Η απειλή αυτή, σε συνδυασμό με την αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα, προκάλεσε την αντίδραση ευρωπαϊκών κρατών που απέστειλαν συμβολικές δυνάμεις στην περιοχή. Η αποκλιμάκωση ξεκίνησε στα τέλη Ιανουαρίου του 2026 με συμφωνία πλαισίου υπό τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, την οποία ακολούθησαν οκτώ μήνες τεχνικών διαπραγματεύσεων.
Οικονομικό μπλόκο στην Κίνα και εκτόξευση των σπάνιων γαιών
Πέραν της αμυντικής διάστασης, το νέο πλαίσιο αποκλείει την οικονομική διείσδυση του Πεκίνου σε υποδομές και ορυχεία του νησιού χωρίς την έγκριση της Ουάσιγκτον. Παράλληλα, η συμφωνία στρέφει το ενδιαφέρον στους πλούσιους φυσικούς πόρους της Γροιλανδίας, η οποία διαθέτει τεράστια κοιτάσματα σπάνιων γαιών. Παρά την ισχύουσα αναστολή αδειοδοτήσεων για εξορύξεις ραδιενεργών στοιχείων από την τοπική κυβέρνηση, η ανακοίνωση της συμφωνίας πυροδότησε ράλι στις αγορές, με τις μετοχές εταιρειών του κλάδου, όπως η Greenland Mines, να καταγράφουν άνοδο άνω του 200%. Για την πλήρη ισχύ της συνθήκης απομένει η τυπική κύρωση από τα εθνικά κοινοβούλια.
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 23/9/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA