Στον Πλατωνικό διάλογο: «Αλκιβιάδης Α΄» ο Αλκιβιάδης ανακοινώνει στον Σωκράτη ότι θέλει να γίνει πολιτικός.
«Και νομίζεις, Αλκιβιάδη», του απαντά ο Σωκράτης, « ότι η πολιτική είναι παίξε – γέλασε;Για πες μου τι προσόντα διαθέτεις»;
«Μα, φυσικά, πολλά: πλούτο, καταγωγή, ξέρω γράμματα, γυμναστική, πάλη».
«Και μ’αυτά, αγόρι μου, θα κυβερνήσεις τους Αθηναίους, καταλαβαίνεις τι λες»; Αμήχανος ο Αλκιβιάδης κοιτάζει κατάματα τον δάσκαλό του:
«Μα τι άλλο χρειάζομαι, Σωκράτη»;
«Πρώτα – πρώτα χρειάζεσαι αρετή (ἀρετῆς μεταδοτέον σοι τοῖς πολίταις), που σημαίνει, αγαπητέ μου, πως πρέπει να ξέρεις τι είναι δίκαιον και τι άδικον, πρέπει να έχεις σύνεση, να μπορείς δηλαδή να ελέγχεις τον εαυτό σου και τις πράξεις σου,να διαθέτεις σοφία, για να συλλαμβάνεις υψηλές και ωραίες ιδέες,να σε διακρίνει ανδρεία, θάρρος δηλαδή και ψυχραιμία, ώστε στα δύσκολα να μη γίνεσαι λαγός, να σέβεσαι και τον τελευταίο πολίτη, αλλά και να εμπνέεις κι ο ίδιος σεβασμό. Όλα αυτά, νεαρέ μου, συνιστούν αυτό που ονομάζουμε ήθος. Και πρόσεξε: μην επαναπαυτείς ποτέ στην αγάπη των πολιτών, γιατί μπορεί να παρασυρθείς και να χαλάσεις (ὅρα μή δημεραστής γενόμενος διαφθαρῇς).Γι αυτό φρόντισε να αποκτήσεις αλεξιφάρμακα: την αυτογνωσία και την αρετή».
Και συνεχίζει μερικά χρόνια αργότερα ο μέγας Πολιτικός Αριστοτέλης στα «Ηθικά Νικομάχεια» απευθυνόμενος στον όποιο Αλκιβιάδη της εποχής του:
«Ο γνήσιος πολιτικός τα δίνει όλα για την αρετή και σφόδρα επιθυμεί να κάμει τους πολίτες καλούς και νομοταγείς. Η αρετή, Αλκιβιάδη, μας ανυψώνει σε ηθικές προσωπικότητες, τέτοιες, ώστε να προσεγγίζουμε τον Θεό (ἔστιν τόν ἄνθρωπον Θεόν εἶναι δι’ὑπερβολήν ἀρετῆς). Ο κατ΄αρετήν άρχοντας δεν φοβάται, δεν είναι απαισιόδοξος (δύσελπις ὁ δειλός), πασχίζει για το καλό της πόλης του και βοηθάει τους πολίτες να είναι φίλοι μεταξύ τους, τους κινεί σε έργα ωφέλιμα και ωραία και πρώτος αυτός εφαρμόζει την δικαιοσύνη (δίκαιη μοιρασιά),γιατί ξέρει πως δίκαιον είναι: το να είσαι ίσος με τον άλλον (ἴσον προς ἕτερον εἶναι),γι’αυτό δεν μεροληπτεί, δεν ευνοεί τους δικούς του, δεν κρατάει αμάχες και δεν γίνεται με την πολιτική πλουσιότερος. Αυτά, Αλκιβιάδη, και να ξέρεις ότι έτσι θα ωφεληθείς και στην προσωπική σου ζωή, γιατί ο ευδαίμων ( ο άνθρωπος που ζεί κατ’αρετήν) δεν επηρεάζεται από τις μεταβολές της τύχης, μπορεί να αντιμετωπίζει ακόμα και τη δυστυχία με γενναίο φρόνημα, γιατί αντλεί δύναμη από το ήθος του (οὐδείς ἄν γένοιτο τῶν μακαρίων ἄθλιος).Εξ άλλου, τι να τα κάνεις τα πλούτη, παιδί μου, μακάριος όποιος περνάει με λίγα, εξομοιώνεται με τον Θεό».
Έτσι προσδιορίζουν οι Έλληνες φιλόσοφοι το ήθος του πολιτικού, και σ΄αυτόν τον πολιτικό αξίζει η τιμή.
Μαρία Μαρκαντωνάτου
Σημείωση: Το κείμενο αποτελεί απόσταγμα από τα δύο αναφερόμενα έργα, και όχι μετάφραση αποσπασμάτων.
Εστάλη στην ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 20/8/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA