Στα βορειοανατολικά του ορεινού όγκου του κόλπου του Λιβαδίου, περιοχή Θηναίας, στην κατωφέρεια του βουνίσιου ρέματος, βρίσκεται σε παράλιο χώρο το εκκλησάκι του «Σωτήρα», αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Πρόκειται για ένα μικρό εκκλησάκι που έρχεται από παλιά μέσα στο χρόνο και που κάθε καλοκαίρι συνάζει τους πιστούς στο πανηγύρι του, στις 6 Αυγούστου.
Ανήκει από παλιά στην Κουντογουράτικη οικογένεια Μεταξά, όπου και το διατηρεί επάξια με πολλή φροντίδα και μέριμνα, εξυπηρετώντας τους πιστούς και ιδίως τους κατοίκους της Θηναίας. Τα τωρινά χρόνια μεριμνά και φροντίζει για την κάθε λεπτομέρεια του χώρου και του πανηγυριού, η ανιψιά του Νίκου Μεταξά, η Βένια Φασόη και ο σύντροφός της Φώτης Σωτηρόπουλο.
Όσο δύναμαι κι εγώ, πηγαίνω προσκυνητής την ημέρα της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Χριστού μας. Τούτα τα χρόνια, ο ιερέας Χαράλαμπος Τζάνες και ο ψάλτης Παναγής Κοψαχείλης, κι άλλοι που ψάλλουν, δίνουν το παρόν τους λειτουργικά με την παρουσία πολλών πιστών.
Όμως, θυμήθηκα τον μακαριστό παπα- Σωτήρη Μαρκάτο, που όταν ιερουργούσε, ζούσε κυριολεκτικά με δέος τις στιγμές της Θείας Λειτουργίας. Για πολλά χρόνια ο παπα – Σωτήρης λειτουργούσε την ιερά πανήγυρη στο ξωκλήσι του Σωτήρα, της Θηνιάς, καλεσμένος του Νίκου του Μεταξά, ο οποίος και φρόντιζε με πολλή υπομονή και περίσσια αγάπη αυτόν τον εκκλησιαστικό οικογενειακό χώρο και το πανηγύρι του.
Ο Νίκος Μεταξάς αναλάμβανε τη μεταφορά του παπα- Σωτήρη από το Ληξούρι στο Σωτήρα, με το πλοιάριό του, μια μεγάλη βάρκα που την έλεγε «Τζανιόσα». Σε κάποιο πανηγύρι, χρόνια πίσω αρκετά, δεκαετία του ’80, στη βάρκα ήταν ο παπα- Σωτήρης με τον γιο του, Δημήτρη.
Παιδάκι τότε, ο μικρός Δημήτρης και καθώς πήγαιναν για το πανηγύρι, έπεσε ξαφνικά στη θάλασσα. Παρόλο που η βάρκα ήταν στο μηχανικό της τρέξιμο, ο Νίκος Μεταξάς, αμέσως αντιλήφθηκε το γεγονός, βούτηξε κι έσωσε το παιδί. Από τότε ο παπα- Σωτήρης, έως που γέρασε αρκετά, έδινε το παρόν του στο ξωκλήσι του Σωτήρα, να πράττει το γιορτάσι του, ως εν ζωή ύψιστη προσφορά προς το Θεό και τον ιδιοκτήτη του –Σωτήρα-, που σώθηκε το παιδί του.
Μεγάλωσε ο Δημήτρης Μαρκάτος κι ένα παλιό παιδικό χτύπημα ξύπνησε γύρω στα 25 χρόνια του, αρρώστησε κι έφυγε απ’ τη ζωή. Βαρύ χτύπημα για την οικογένεια του μακαριστού παπα- Σωτήρη…
Το ξωκλήσι στο Σωτήρα, όπως το αποκαλούμε όλοι μας, είναι σημαντικό στην «ύπαρξή του», όχι μόνο γιατί είναι τόπος λατρείας και σύναξης πιστών, αλλά γιατί «κουβαλά» την παλιά ιστορία της περιοχής που αφορά στο ερειπωμένο σήμερα, ιστορικό μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη στο Κρύο νερό (στο Κρυονέρι), που αποτέλεσε σπουδαίο εκκλησιαστικό κέντρο στα χρόνια της Φραγκοκρατίας. Επίσης, κοντά σε αυτό, υπήρξε και η εκκλησία της παλαιάς Επισκοπής της περιοχής, που βοήθησε τους Κεφαλλήνες να διατηρήσουν την πίστη του τα χρόνια των ξενικών κατακτήσεων.
Οι εικόνες που κοσμούν το μικρό τέμπλο είναι αξιόλογες από Κρητικούς και Επτανήσιους αγιογράφους, ενώ ο μικρός καθολικός ζεστός χώρος του, αγκαλιάζει τόσο όμορφα τους προσκυνητές του και γενικότερα τους πιστούς. Το εκκλησάκι είναι μια φιγούρα θρησκευτική και λαογραφική, με δαντέλα στα πόδια του μια βοτσαλωτή παραλία, αλλά και συγχρόνως τόπος κατάθεσης πίστης και προσευχής.
Είναι δε φανερό πως, όλος αυτός ο μεγάλος αύλειος χώρος είναι δημιούργημα του χώματος από το βουνό, λόγω που καταλήγει σε αυτόν η μεγάλη ρεματιά του βουνού, που συχνά σκίζει το έδαφος παρασέρνοντας το χώμα, με τις μεγάλες κατεβασιές του νερού κατά του χειμερινούς μήνες.
Συχνά τα τελευταία χρόνια με αυτές τις απότομες κλιματικές αλλαγές, το μικρό εκκλησάκι κινδυνεύει από τα ορμητικά νερά του βουνού, που πλημμυρίζουν το χώρο και «προσπαθούν», να μπουν μέσα στο ναό.
Ευχής έργο θα είναι να διευθετηθεί η ροή του ρέματος με κάποιο τοιχίο, ώστε να σωθεί από την καταστροφή του νερού το ιστορικό εκκλησάκι και ο περίγυρός του, για να είναι πάντα προσιτός για τους πιστούς, που συχνά αλλά και κάθε χρόνο χαίρονται το όμορφο παραδοσιακό πανηγύρι του Σωτήρα Χριστού.
Εστάλη στην ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 5/8/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA