Η άνοδος του AfD απειλεί τη ρητορική που βασίζεται στο «βάρος των ενοχών» και την κουλτούρα μνήμης (Erinnerungskultur)
Με φόντο την άνοδο του AfD, πολλοί Γερμανοί προσπαθούν να γνωρίσουν εις βάθος το ναζιστικό παρελθόν τόσο της χώρας όσο και των συγγενών τους, αμφισβητώντας τις οικογενειακές αφηγήσεις που ωραιοποιήσουν την ιστορική ευθύνη για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν.
Όταν καταρρέουν τα αφηγήματα
Αντί για τη συλλογική ευθύνη και τη μεταμέλεια που χαρακτήριζε τη γερμανική πολιτική μεταπολεμικά, παρατηρείται μια προσπάθεια υποβάθμισης των ναζιστικών εγκλημάτων ή εξισορρόπησής τους με άλλα ιστορικά γεγονότα, αναφέρει δημοσίευμα του CNN.
Ο Γερμανός πολιτικός επιστήμονας Jürgen Falter είναι από αυτά τα άτομα που έχει αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του στη μελέτη των αρχείων μελών του Ναζιστικού Κόμματος, επιδιώκοντας να λάμψει η ιστορική αλήθεια.
Πρόσφατα, η έρευνά του τον οδήγησε σε μια σοκαριστική αποκάλυψη για την ίδια του την οικογένεια. Παρόλο που η μητέρα του είχε πει ότι δεν είχε καμία σχέση με το Εθνικοσοσιαλιστικό Γερμανικό Εργατικό Κόμμα, ο Falter ανακάλυψε στα νέα, ψηφιοποιημένα αρχεία που δημοσιεύθηκαν από γερμανικά μέσα ενημέρωσης, ότι το όνομά της περιλαμβανόταν στις λίστες μελών του Ναζιστικού κόμματος από το 1940.
«Δεδομένου του χαρακτήρα της και των πεποιθήσεών της ως φιλελεύθερη Καθολική, ήταν αδιανόητο ότι θα είχε γραφτεί στο κόμμα στα 23 της χρόνια. Αν το είχε μάθει ο πατέρας μου, που ήταν ένθερμος αντιναζιστής και είχε φυλακιστεί από την Γκεστάπο, πιθανότατα θα είχε διαλύσει τον αρραβώνα τους», δήλωσε ο Falter.
Η περίπτωση του Falter δεν είναι μοναδική. Εδώ και λίγους μήνες, μετά τη δημοσιοποίηση των αρχείων από τα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ, μεγάλα γερμανικά μέσα όπως το Der Spiegel και η Die Zeit δημιούργησαν βάσεις δεδομένων όπου κάθε πολίτης μπορεί να αναζητήσει αν οι πρόγονοί του ήταν μέλη του Ναζιστικού Κόμματος.
Αυτή η πρωτοβουλία έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς το ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) σημειώνει υψηλά ποσοστά, προωθώντας μια ρητορική που καλεί τη χώρα να ξεπεράσει το «βάρος των ενοχών» και την κουλτούρα μνήμης (Erinnerungskultur).
Οι ερευνητές, σύμφωνα με το CNN, επισημαίνουν ότι οι λόγοι ένταξης στο κόμμα διέφεραν: πριν από το 1933 ήταν θέμα ιδεολογικής πεποίθησης, ενώ μετά την κατάληψη της εξουσίας, πολλοί έγιναν μέλη από καιροσκοπισμό – για επαγγελματική ανέλιξη ή οικονομικά οφέλη.
Η αποκάλυψη αυτών των αρχείων έρχεται να ανατρέψει τους «οικογενειακούς μύθους» που ήθελαν τους προγόνους να είναι «αμέτοχοι» στη ναζιστική φρίκη. Όπως τονίζει ο ιστορικός Mikkel Dack, για δεκαετίες πολλές γερμανικές οικογένειες βασίζονταν σε μια «επικοινωνιακή μνήμη» που παρουσίαζε τους παππούδες ως ήρωες ή θύματα, αποκρύπτοντας την πραγματικότητα. Οι νέες βάσεις δεδομένων λειτουργούν ως μια θεσμική προειδοποίηση για την ευθραυστότητα της δημοκρατίας, υπενθυμίζοντας ότι ο ριζοσπαστισμός είναι μια σταδιακή διαδικασία.
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 28/6/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA