Σπάνιο φυλλάδιο με τον τίτλο: «Ύμνος εις την Ελευθερίαν» του Διονυσίου Σολωμού, βρίσκεται στη συλλογή Παναγή Πατρικίου της Ιακωβατείου Βιβλιοθήκης – Μουσείο Ληξουρίου, με χρονολογία έκδοσης 1837, στην Κέρκυρα.
Δεν είναι απλά ένα φυλλάδιο για τον Ύμνο, « Ύμνος εις την Ελευθερίαν», αλλά ένα φυλλάδιο δίγλωσσο και λογοκριμένο από τη, τότε Διοικητική Πολιτική των Άγγλων, που κυριαρχούσαν στα Επτάνησα.
Συγκεκριμένα, το μικρό φυλλάδιο, μας δίνει στοιχεία στο δίγλωσσο εξώφυλλό του, με μεταφραστή στα ιταλικά από τον Ιταλό, DOMENIKO DE NOBILI, και εκδόθηκε από το τυπογραφείο της Αγγλικής Κυβέρνησης στα 1837, στην Κέρκυρα. Στερείται προλόγου και ανά δυο αντικριστές σελίδες φιλοξενούν το ποιητικό κείμενο, η αριστερή στην Ελληνική και η δεξιά στην Ιταλική.
Προφανώς και η έκδοση ήθελε να εξυπηρετήσει το «πατριωτικό πνεύμα», στο πλαίσιο της Ιταλο-ελληνικής παραδοσιακής φιλίας, που είχε τη συνέχεια στην παλιά βενετσιάνικη κατοχή των Επτανήσων, αλλά δεν μπορούσε να φύγει από το μέτρο και τον έλεγχο του δυνατού Άγγλου καταχτητή, που εκείνη την περίοδο κυριαρχούσε στα νησιά του Ιονίου Πελάγους.
Η ποίηση του Σολωμού είναι λογοκριμένη, σε τέσσερις στροφές (21η, 22η, 26η, 27η ). Δεν ξέρουμε, αν υπήρχε κάποια αντίδραση ή συναίνεση ή κάποια έγγραφη αναφορά – διαμαρτυρία από τον Διονύσιο Σολωμό, μια και εκείνα τα χρόνια ζούσε στην Κέρκυρα και στη Ζάκυνθο.
Επιπλέον, μπορούμε να αναλογιστούμε ότι η χρονιά του 1837, που εκδόθηκε το φυλλάδιο, είχε η Αγγλική Προστασία στερεώσει για τα καλά την ισχυρή παρουσία της στα Επτάνησα, και κάθε επαναστατική διαδικασία εναντίον της, έπρεπε να κατασταλεί… Πάνω σ’ αυτό το πνεύμα η έκδοση του δίγλωσσου φυλλαδίου, «Ύμνος εις την Ελευθερίαν», στερήθηκε 4 στροφές που ενοχλούσαν τους Άγγλους καταχτητές της Επτανήσου, πάνω σε θέματα πολιτικής και διοίκησης, που σχολιάζονται στον Ύμνο:
-1) Στροφή 21η , για την αυτόνομη ξενική διοίκηση που είχε το κάθε νησί των Επτανήσων, «δεμένα και υπάκουα» κάτω από τον Γενικό Άγγλο διοικητή, τον Προβλεπτή, που είχε έδρα στην Κέρκυρα.
-2) Στροφή 22η , να «σβήσει» το αναφερόμενο στην ποιητική του Σολωμού, ενδιαφέρον και στήριξη της Αμερικής για την Ελληνική Επανάσταση (Γκαρδιακά χαροποιήθη και του Βάσιγκτον η γη,…).
-3) Στροφή 26η , η αναφορά στην Ιερά Συμμαχία, που αντιδρούσε στις ελληνικές επαναστατικές κινήσεις. (Η Αυστρία που ήθελε να χειραγωγήσει την Ιταλία, παρόμοια να φοβίσει και τους Έλληνες επαναστάτες).
– 4) Στροφή 27η , να μειώσει τον αγώνα τον Ελλήνων για Λευτεριά, και να μην φαίνεται ότι δεν μπορούν να τον σταματήσουν οι ξένες δυνάμεις.
Είναι φανερό το πνεύμα του ποιητικού κειμένου του Σολωμού, γι’ αυτό δεν θα προβώ σε μεγαλύτερη ανάλυση για οικονομία χώρου. Θα παραθέσω απλά τις στροφές που παραλείφτηκα, με την αρίθμηση που έχουν στη σειρά τους. Εξάλλου, αυτό φαίνεται και στις φωτογραφίες των σελίδων που δημοσιεύω…
Φέτος, για πολλοστή φορά στην Ιακωβάτειο Βιβλιοθήκη-Μουσείο κατόπιν πρότασης του Πολιτιστικού Σωματείου Ληξουρίου «Ο Πάλιος» και του Προσωπικού της Ιακωβατείου Βιβλιοθήκης, πραγματοποιήθηκαν δυο εκπαιδευτικές βιωματικές μουσικο-ποιητικές παρουσιάσεις του Εθνικού Ύμνου (καθιερώθηκε από το 1865 ως Εθνικός Ύμνος, οι 2 πρώτες στροφές), για τις μεγάλες τάξεις των δυο δημοτικών σχολείων του Ληξουρίου και για άτομα από την Ένωση Α.μεΑ. “ΥΠΕΡΙΩΝ” Κέντρο Διημέρευσης – Ημερήσιας Φροντίδας (Κ.Δ.Η.Φ.) Ατόμων με Αναπηρία “ΑΘΗΝΑ ΑΝΤΥΠΑ”.
21.
μ’ όλον που ’ναι αλυσωμένο
το καθένα τεχνικά,
και εις το μέτωπο γραμμένο
έχει: Ψεύτρα Ελευθεριά.
22.
Γκαρδιακά χαροποιήθη
και του Βάσιγκτον η γη,
και τα σίδερα ενθυμήθη
που την έδεναν και αυτή.
26.
Σε ξανοίγει από τα νέφη
και το μάτι του Αετού,
που φτερά και νύχια θρέφει
με τα σπλάχνα του Ιταλού·
27.
και σ’ εσέ καταγειρμένος,
γιατί πάντα σε μισεί,
έκρωζ’ έκρωζε ο σκασμένος,
να σε βλάψει, αν ημπορεί.
Εστάλη στην ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 25/3/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA