Μία μικρών διαστάσεων ελαιογραφία σε ξύλο (45 x 29 εκατ.), η οποία κοσμούσε επί έξι δεκαετίες τα διαμερίσματα του Πάπα στο Αποστολικό Μέγαρο του Βατικανού ταυτοποιήθηκε πρόσφατα ως αυθεντικό έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου.
Ο πίνακας απεικονίζει τον Χριστό Λυτρωτή και χρονολογείται στα τέλη του 16ου αιώνα. Το έργο είχε προσφέρει ως δώρο το 1967 στον Πάπα Παύλο ΣΤ΄ ο Ισπανός αξιωματούχος Χοσέ Μαρία Σάντσεθ δε Μουνιαΐν Χιλ.
Από την άφιξη του ωστόσο στην Αγία Έδρα και μέχρι πρότινος δεν είχε μελετηθεί ούτε συντηρηθεί.
Οι εργασίες αποκατάστασης στις οποίες υποβλήθηκε αποκάλυψαν ότι η αρχική σύνθεση ήταν επιζωγραφισμένη. Στη δεκαετία του 1960, η μεγάλη ζήτηση των έργων του Ελ Γκρέκο και κατ’ επέκταση η αύξηση της εμπορικής αξίας τους, οδήγησε στην εμφάνιση πλαστογραφιών. Στην προκειμένη περίπτωση, ο πλαστογράφος επιζωγράφισε τον πίνακα αναπαράγοντας πρόχειρα την εικόνα του Χριστού και καλύπτοντας το αυθεντικό έργο του καλλιτέχνη.
Οι συντηρητές επιβεβαίωσαν ότι πρόκειται για αυθεντικό έργο του Ελ Γκρέκο όταν αφαιρέθηκε η μεταγενέστερη παρέμβαση του άγνωστου πλαστογράφου.
«Όλα τα δεδομένα, σε σύγκριση με αυτά άλλων έργων του δημιουργού, επιβεβαίωσαν ότι είναι απολύτως γνήσιο», δήλωσε ο διευθυντής της ομάδας συντηρητών των Μουσείων του Βατικανού, Φάμπιο Μορέζι.
Επιπροσθέτως, απεικονίσεις υψηλής ανάλυσης αποκάλυψαν δύο ακόμη «κρυμμένες» ημιτελείς συνθέσεις κάτω από τον Λυτρωτή, που παραπέμπουν σε σωζόμενα έργα του Ελ Γκρέκο: η μία με την Εμφάνιση της Παναγίας στον Άγιο Λαυρέντιο (περ. 1580) και η έτερη με τον Άγιο Δομίνικο στην Προσκύνηση του Εσταυρωμένου (περ. 1590).
Το αποκατεστημένο έργο παρουσιάζεται στην έκθεση «Ο Ελ Γκρέκο στον Καθρέφτη: Δύο Πίνακες σε Διάλογο», που φιλοξενείται στο Παπικό Παλάτι του Καστέλ Γκαντόλφο, μαζί με ένα άλλο, επίσης μικρό έργο του Θεοτοκόπουλου, το οποίο απεικονίζει τον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης. Η έκθεση, που διοργανώνεται με αφορμή την επέτειο των 800 ετών από τον θάνατο του Αγίου Φραγκίσκου, θα διαρκέσει έως τις 30 Ιουνίου.
Με πληροφορίες από artnews
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 19/3/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA, Μαγδαληνή Ντούκα Μοντεσάντου