Μέσω δημοπρασίας ήλθε στην κατοχή μου κείμενο σχετικό με το Ληξούρι, το οποίο παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την πενταετία 1920-1925. Το κείμενο αυτό προέρχεται από τον «Ελληνικό Οδηγό της παλαιάς Ελλάδος» -όπου αναγράφονται οι «Οδηγοί Πόλεων και Χωρίων»-. Η ορθογραφία τηρείται όπως στο πρωτότυπο. Σημειώνω ότι ο συνοικισμός «Σαλόνι», προφανώς εννοεί το γνωστό σε όλους μας «Σαμόλι». Αντιγράφω ως έχει:
ΛΗΞΟΥΡΙΟΝ (κάτοικοι 4.885 – απογραφή 1920)
Κοινότης της τέως επαρχίας Πάλης της νήσου και του νομού Κεφαλληνίας, τέως πρωτεύουσα της τε επαρχίας και του διαλυθέντος Δήμου Ληξουρίου. Κείται επί της δυτικής παραλίας του μεγάλου κόλπου του Λειβαδίου και είνε ο σημαντικώτερος της νήσου οικισμός μετά το Αργοστόλιον, όπου σταθμεύουν τα ατμόπλοια αφού καταλείπωσι το Αργοστόλι. Μικρόν δε σκάφος εκτελεί πεντάκις ή εξάκις της ημέρας την μεταξύ των δυο πόλεων συγκοινωνίαν.
Περιλαμβάνει και τους συνοικισμούς Μιχαλιτσάτα, (κατ. 150) μετά μεγάλου φυσικού λιμένος εις απόστασιν ώραι 0.30 από Ληξούριον, Νεοχώριον (κατ. 70), Σαλόνι (κάτ. 60).
Εκ των περιέργων φαινομένων τα οποία παρουσιάζει η Παλική Χερσόνησος είνε και η «πέτρα που κουνιέται», της πέτρας ταύτης άλλοτε η κίνησις ήτο μάλιστα φανερά, σήμερον όμως απομακρυνθείσα ολίγον μόνον εν άκρα νηνεμία της θαλάσσης είνε ορατή. Κείται εις το άκρον του ακρωτηρίου της Κατωγής του Ληξουρίου, η πέτρα αύτη έχει περιφέρειαν 20 βημάτων και εξέχει της θαλάσσης μικρόν.
Κοινοτικόν Συμβούλιον
Στελακάτος Λοβέρδος Κων., Αποστολάτος Γ., Διβάρης Σ., Καραντινός Δ., Λιβιεράτος Π., Λιναδράτος Δ., Μπουρδέτας Β., Τζανετάκος Ι., Φαρακλός Νικ., Χαριτάτος Β., Χαριτάτος Σ.
Συγκοινωνία
Η κατά ξηράν συγκοινωνία προς τε το Αργοστόλιον και τα λοιπά κέντρα της νήσου εκτελείται δι’ οδών αμαξιτών και βατών. Ταχυδρομείον – Τηλεγραφείον. Περί της διά θαλάσσης ομιλήσαμεν ήδη. Δυο φάροι εκατέρωθεν του μώλου ο μεν πρασίνου, ο δε ερυθρού σταθερού φωτός με έντασιν 2,5 ναυτικών μιλίων.
Προϊόντα
Σταφίς κορινθιακή 4.500.000 ενετ. λίτραι. Έλαιον 1.200 γαλόνια. Οίνοι εκλεκτοί 3.000 βαρέλαι. Γεώμηλα 400.000 λίτραι. Κριθή 1.000 κοιλά. Βρώμη 600 κοιλά. Εγχώρια υφάσματα, τυροκομικά, κ.λ.π.
Αρχαί
Τελωνείον. Ειρηνοδικείον. Καπνεργοστάσιον με εισπράξεις ανωτέρας του Αργοστολίου. Αστυνομία. Αποθήκη μονοπωλείων. Συμβολαιογραφεία. Υποθηκοφυλακείον.
Μοναί
Λεπέδων. Αγίου Σπυρίδωνος.
Σχολεία
Πλήρες Γυμνάσιον «Πετρίτσειον» με μεγαλοπρεπές κτίριον ανήκον εις την Κοινότητα. Το κτίριον οικοδομήθη δαπάναις αδελφών Λιβιεράτων και εδωρήθη εις την Κοινότητα Ληξουρίου. Ελληνικόν σχολείον πλήρες στεγαζόμενον εις το αυτό με το γυμνάσιον οίκημα. Δυο δημοτικά σχολεία αρρένων, εν δημοτικόν σχολείον θηλέων.
Τραπεζών
Αντιπρόσωποι Λαϊκής Λιναρδάτος Γ. και Δ.
Πανηγύρεις
15 Αυγούστου εν τω ναώ Κοιμήσεως Θεοτόκου. 23 Αυγούστου εν τω εξωκλησίω «Κεχριώνος» ώρας 0.30 αντικρύ του Ληξουρίου.
Φιλανθρωπικά ιδρύματα
Γηροκομείον. Άσυλον απόρων Παίδων συντηρούμενα τη αρωγή ιδιωτών Κεφαλλήνων και της Κοινότητος. Διατηρούσι και Εσπερινήν Σχολήν Απόρων Παίδων.
Σύλλογοι κ.λ.π.
Λαϊκός Πολιτικός Σύλλογος, Ναυτεργατών, Σταφιδοπαραγωγών, Φιλαρμονικής.
Επαγγελματίαι
Αποικιακά
Αλεξανδράτος Γερ., Γιακουμάτος Νικ., Γιακουμάτος Γερ., Καλός Δ.Ν., Λεγάτος Γ., Μηλάτος Α., Μηνιάτης Πέτρος, Περδικάρης Δημήτριος.
Αργυραμοιβεία
Τρωϊάνος Χ.
Ατμοπλοϊκών Εταιρειών (πράκτορες)
Ζακυνθινός Αλέξ., Κουρούκλης Θεόδωρος
Δημητριακά
Γιακουμάτου Αδελφοί, Καλός Νικολ., Κομινάτος Νικόλ., Κουρούκλης Ευάγγελος
Δικηγόροι
Λοβέρδος Γερ., Στελακάτος Λοβέρδος Κων.
Εγχώρια Προϊόντα (Εισαγωγείς)
Γιακουμάτου Αδελφοί, Καλός Δ.Ν., Περδικάρη Αδελφοί
Εγχώρια Προϊόντα (Εξαγωγείς σταφίδος)
Αποστολάκ(τ;)ος Γ., Γιακουμάτοι Αδελφοί, Ζακυνθινός Α., Καλός Νικ., Κουρούκλης Ι., Κουρούκλης Σ., Λιναδράτος Διον., Περδικάρη Αδελφοί, Τουλ Ι., Φαρακλός Νικ., Φορέστης Σ.
Ιατροί
Αβλάμης Π., Ιακωβάτος Γ., Κεφαλάς Γερ., Κουλουμπής Χ., Λαζαράτος Σ., Λαυράγκας Θ., Λουκέρης Κ., Πυλαρινός Ι., Τζαγκαρόλας Σ., Χαριτάτος Β., Χαριτάτος Σ.
Καφφενεία
Δελλαπόρτας Δ., Πρόντσας Δ., Ρεπούσης Δ.
Ξενοδοχεία ύπνου
Γιαννόπουλος Αντ., Φραγκοπούλου Ρουμπίνα
Ξενοδοχεία φαγητού
Γιαννόπουλος Αντ., Καρυστινός Δημ., Πυλαρινός Ιωάν.
Οίνων εργοστάσια
«Ερμής» Κουρούκλης Ιωάννης, «Οινοποιητική Εταιρεία» Κουρούκλης Σπυρίδων
Υφάσματα
Καλός Νικ., Καμινάρη Αδελφοί, Μπουρμπούλης Γερ.
Φαρμακεία
Καραμπάτος Γεώργιος, Χαριτάτος Σπ.
Ψιλικά
Θεοδωράτου Γεωρ. Αδελφοί, Κοζάκης Τυπάλδος, Ποταμιάνος Φ.
*********
Φωτογραφία: Το Ληξούρι 1932. Η φωτογραφία προέρχεται από το δίγλωσσο λεύκωμα «Με τ’ άρμενα της θάλασσας στα ρόδα των ανέμων», Χάρτες, Λιμάνια, Παραθαλάσσια τοπία Κεφαλληνίας και Ιθάκης, Αρχείο και Συλλογή Ε. Λειβαδά Ντούκα, Εκδόσεις Οδύσσεια, Αργοστόλι 2018, σ.112.
Ευρυδίκη Λειβαδά Ντούκα