Το Παλάτι των Δόγηδων στη Βενετία έχει τυλιχθεί στις φλόγες πολλές φορές κατά τη μακρόχρονη ιστορία του. Ήδη από τον 10ο αιώνα, το κτίριο πυρπολήθηκε στην εξέγερση εναντίον της ηγεσίας της πόλης. Κι ενώ οι ζημιές από τη φωτιά του 1574 δεν είχαν ακόμη αποκατασταθεί πλήρως, τρία χρόνια αργότερα ξέσπασε νέα καταστροφή.
Εκ των υστέρων, η τρίτη κατά σειρά πυρκαγιά αποδείχθηκε η πιο ολέθρια. Όχι επειδή απείλησε τη στατική ακεραιότητα του ίδιου του παλατιού, αλλά επειδή επεκτάθηκε, όπως αναφέρει δημοσίευμα του artnet, στην Αίθουσα του Μεγάλου Συμβουλίου (Great Council Chamber), χώρο τον οποίο κοσμούσαν εξαιρετικά πολύτιμοι -και ιδιαιτέρως εύφλεκτοι- πίνακες, έργα των σπουδαιότερων καλλιτεχνών της ιταλικής χερσονήσου.
Χτισμένο σε χώρο ο οποίος ανάγεται στην πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 467 μ.Χ. και συνδυάζοντας γοτθικά, αναγεννησιακά και μανιεριστικά αρχιτεκτονικά στοιχεία, το Palazzo Ducale συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα και εντυπωσιακότερα ιστορικά κτίρια της Ιταλίας –κι όχι μόνο-. Για αιώνες υπήρξε τόσο έδρα της κυβέρνησης της Γαληνοτάτης όσο και κατοικία του εκλεγμένου ηγέτη της, του Δόγη.
Το χρονικό της καταστροφικής πυρκαγιάς και ο χαμένος πολιτισμικός θησαυρός
Ανταγωνιζόμενοι σε πλούτο και ισχύ τους Πάπες της Ρώμης και την οικογένεια των Μεδίκων στη Φλωρεντία, πολλοί Δόγηδες ανέθεσαν σε διάσημους καλλιτέχνες τη δημιουργία έργων ζωγραφικής και γλυπτών που εξυμνούσαν τη δύναμη και τη μεγαλοπρέπεια της Δημοκρατίας. Παρότι ένα σημαντικό μέρος αυτής της συλλογής, που δημιουργήθηκε διαδοχικά μέσα στους αιώνες, χάθηκε στη φωτιά του 1577, το Παλάτι του Δόγη παραμένει μέχρι σήμερα ένας από τους σπουδαιότερους θησαυρούς μεσαιωνικής και αναγεννησιακής τέχνης στην Ιταλία.
Η ακριβής αιτία της πυρκαγιάς του 1577 παραμένει άγνωστη, καθώς οι περισσότερες ιστορικές πηγές επικεντρώνονται κυρίως στις συνέπειές της. Η φωτιά κατέστρεψε μεγάλα τμήματα μιας τοιχογραφίας του 1365, έργο του σπουδαίου ζωγράφου Guariento di Arpo, η οποία φέρεται να απεικόνιζε τον Παράδεισο. Ακόμη χειρότερη ήταν η μοίρα των πορτρέτων Δόγηδων τα οποία κοσμούσαν τους τοίχους της Αίθουσας του Μεγάλου Συμβουλίου, καθώς καταστράφηκαν ολοκληρωτικά και μετατράπηκαν σε στάχτη.
Ανάμεσά τους βρισκόταν και το πορτρέτο του Δόγη Αντρέα Γκρίτι, όπως αναφέρεται και στο δημοσίευμα του artnet, ο οποίος κυβέρνησε τη Δημοκρατία της Βενετίας από το 1523 έως το 1538, ενώ το έργο είχε φιλοτεχνηθεί από τον ίδιο τον Τιτσιάνο. Παρ΄όλο που υπάρχουν σωζόμενα αντίγραφα, το αυθεντικό έργο έχει χαθεί για πάντα.
Παράλληλα, οι θαυμαστές του Τιντορέττο στερήθηκαν δύο πίνακες που απεικόνιζαν τη στέψη και τον αφορισμό του Φρειδερίκου Α΄, αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Επίσης, χάθηκε ένας πίνακας του Βιτόρε Καρπάτσιο ο οποίος απεικόνιζε τη συμφιλίωση του Φρειδερίκου και του Αλεξάνδρου κατά την ιστορική Ειρήνη της Βενετίας το 1177, καθώς και έργα των Πιζανέλο, Μπελίνι και Πάολο Βερονέζε.
Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση δεν έχασε χρόνο και τα άδεια πλέον τμήματα των τοίχων γέμισαν γρήγορα με νέες καλλιτεχνικές παραγγελίες. Από το 1578, το Παλάτι του Δόγη εγκαινίασε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα αναδιακόσμησης της Αίθουσας του Μεγάλου Συμβουλίου, του χώρου που είχε πληγεί περισσότερο από την καταστροφή.
Με πληροφορίες από artnet
ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 8/1/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA, Μαγδαληνή Ντούκα Μοντεσάντου