Καθώς ο χρόνος αλλάζει και ο πλανήτης υποδέχεται έναν ακόμη νέο χρόνο με ευχές για πρόοδο, ασφάλεια και ευημερία, ένα παλιό και βαθιά πολιτικό έγκλημα παραμένει πεισματικά παρόν: η πείνα. Πίσω από τους εορταστικούς απολογισμούς και τις αισιόδοξες προβλέψεις, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι μπαίνουν στη νέα χρονιά χωρίς τη βεβαιότητα ενός καθημερινού γεύματος. Σε έναν κόσμο πλούσιο, τεχνολογικά ώριμο και παραγωγικά επαρκή, η πείνα δεν είναι ατύχημα της Ιστορίας. Είναι επιλογή. Και η αλλαγή του χρόνου δεν μπορεί να είναι απλώς αλλαγή ημερολογίου, αν δεν συνοδευτεί από αλλαγή συνείδησης και πολιτικής ευθύνης.
Η πείνα δεν είναι πια πρόβλημα του «Τρίτου Κόσμου». Είναι το πιο κραυγαλέο σκάνδαλο του σύγχρονου πλούσιου πλανήτη μας.
Ζούμε σε έναν κόσμο ιστορικά πλούσιο, τεχνολογικά προηγμένο και παραγωγικά ικανό να θρέψει ολόκληρη την ανθρωπότητα. Κι όμως, 733 εκατομμύρια άνθρωποι πεινούν. Ένας στους έντεκα στερείται συστηματικά το στοιχειώδες δικαίωμα στην τροφή. Από το 2019, οι πεινασμένοι του πλανήτη μας αυξήθηκαν κατά 152 εκατομμύρια. Αυτό δεν είναι αποτυχία του συστήματος. Είναι η κανονική του λειτουργία.
Η πείνα στον σύγχρονο κόσμο μας δεν οφείλεται σε φυσική σπανιότητα. Οφείλεται σε πολέμους, ακραία ανισότητα, κλιματική αποσταθεροποίηση και πολιτικές επιλογές που μετατρέπουν την τροφή σε εμπόρευμα για λίγους και σε άπιαστο όνειρο για πολλούς. Η διεθνής κοινότητα γνωρίζει, καταγράφει, προειδοποιεί και ταυτόχρονα περικόπτει τη χρηματοδότηση, αποσύρεται και σιωπά.
Στη Γάζα, στο Σουδάν, στη Συρία, η πείνα δεν είναι παράπλευρη απώλεια. Είναι μέσο πίεσης και όπλο πολέμου. Στο Σουδάν, 25 εκατομμύρια άνθρωποι, σχεδόν ο μισός πληθυσμός, εξαρτώνται από ανθρωπιστική βοήθεια που δεν φτάνει. Στη Συρία, 15 εκατομμύρια ζουν σε μόνιμη κατάσταση ανάγκης. Όταν 25 κιλά σιτάρι κοστίζουν πάνω από 500 δολάρια, δεν έχουμε κρίση αγοράς. Έχουμε κοινωνική ερήμωση.
Και όμως, όσοι πιστεύουν ότι όλα αυτά αφορούν «μακρινούς τόπους», κάνουν λάθος. Η πείνα έχει ήδη περάσει τα σύνορα και εγκαθίσταται και στην Ευρώπη. Και στην Ελλάδα.
Η ακρίβεια στα τρόφιμα, η διάβρωση των εισοδημάτων, η αποδυνάμωση της κοινωνικής προστασίας και η εγκατάλειψη της πρωτογενούς παραγωγής δημιουργούν συνθήκες επισιτιστικής ανασφάλειας. Ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά περιορίζουν βασικά γεύματα. Παιδιά εξαρτώνται από σχολικά συσσίτια. Η «διατροφική φτώχεια» παύει να είναι ακαδημαϊκός όρος και γίνεται καθημερινή εμπειρία.
Την ίδια στιγμή, ο κόσμος δαπανά αμύθητα ποσά για εξοπλισμούς. Επενδύουμε στα όπλα και αποεπενδύουμε στον άνθρωπο. Κανένα οπλικό σύστημα δεν σταματά την πείνα, Αντίθετα, τη γεννά και τη διευρύνει. Καμία κοινωνία δεν είναι ασφαλής όταν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού της δεν ξέρουν αν θα έχουν αύριο φαγητό.
Η πείνα στον πλούσιο πλανήτη μας δεν είναι τραγωδία χωρίς ενόχους. Είναι πολιτικό έγκλημα με ονοματεπώνυμο. Όσο αντιμετωπίζεται ως «στατιστικό πρόβλημα» και όχι ως κορυφαίο ζήτημα δημοκρατίας και κοινωνικής δικαιοσύνης, θα επιστρέφει πιο άγρια, πιο εκτεταμένη και πιο κοντά μας.
Η πείνα δεν είναι ντροπή των φτωχών. Είναι η ντροπή των χορτάτων.
Δρ. Γαβριήλ Μανωλάτος
Καθηγητής Διεθνούς Οικονομίας και Ανάπτυξης
Εστάλη στην ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 2/1/2026 #ODUSSEIA #ODYSSEIA