Τό ἱστορικόν γεγονός εἰς τό ὁποῖον θά ἀναφερθῶ ἐπεσυνέβη μερικούς μῆνας μετά τήν κατάληψιν τῆς Κύπρου ὑπό τῶν Τούρκων ἐπί ἐποχῆς τοῦ Σουλτάνου Σελήμ Β΄ καί κατόπιν τῶν γνωστῶν αἱματηροτάτων σφαγῶν τοῦ Τουρκικοῦ στρατοῦ κατά τοῦ γηγενοῦς ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Λευκωσίας, Ἀμμοχώστου καί ἀλλαχοῦ τῆς Νήσου.
Τό πολύ ἐνδιαφέρον ἱστορικόν περιστατικόν ἀρχίζει, ὃσον καί ἐάν φαίνηται παράξενον, ἀπό τήν περίφημον Ναυμαχίαν τῆς πολύ ἀπομεμακρυσμένης ἀπό τήν Κύπρον Ναυπάκτου, ἡ ὁποία διεξήχθη, ὡς γνωστόν, εἰς τήν εἲσοδον τοῦ Κορινθιακοῦ Κόλπου τήν 7ην Ὀκτωβρίου, 1571. Κατά τήν ναυμαχίαν αὐτήν ὁ ἡνωμένος στόλος τῶν Χριστιανικῶν Δυνάμεων τῆς Εὐρώπης, ὃστις ἀπεκλήθη Lega Santa (Ἱερά Ἓνωσις) ἐνίκησε κατά κράτος τόν Τουρκικόν, ὁ ὁποῖος ὑπέστη μεγάλας ἀπωλείας. Ὡς ἦτο δέ ἀναμενόμενον τά νέα τῆς ἣττης τοῦ Τουρκικοῦ Στόλου διεδόθησαν ταχέως εἰς ὃλα τά μήκη καί πλάτη ὂχι μόνον τῆς Εὐρώπης ἀλλά καί τῆς Ὀθωμανικῆς ἐπικρατείας, γεγονός πού ἐνέσπειρε μεγάλον φόβον καί πανικόν εἰς τούς Τούρκους τούς κατοικοῦντας εἰς τάς ἐναλίους Τουρκικάς περιοχάς ὡς καί εἰς τούς Τούρκους, οἱ ὁποῖοι κατῲκησαν τάς καταληφθείσας ὑπ’ αὐτῶν νήσους.
Ἀναφορικῶς πρός τήν Κύπρον, μέχρις ὃτου ἐπιτευχθῇ σταδιακῶς ἡ πλήρης κατάκτησις τῆς Νήσου, οἱ μείναντες εἰς Κύπρον Τοῦρκοι δέν ᾐσθάνοντο καθόλου ἀσφαλεῖς, καθ’ ὃτι ἐσυνειδητοποίουν ὃτι ηὑρίσκοντο εἰς ξένον δι’ αὐτούς ἒδαφος καί ἐπίσης ὃτι ἦσαν ἐκτεθειμένοι ἀκόμη εἰς παντοίους κινδύνους ἐξ ἒξωθεν ἐπιθέσεων. Τά νέα λοιπόν τῆς μεγάλης ἣττης τῶν Τούρκων εἰς Ναύπακτον, ὡς ἦτο φυσικόν, εἶχον διαδοθῆ ἀστραπιαίως καί βεβαίως φθάσει καί εἰς τούς Τούρκους τῆς Κύπρου. Λόγῳ δέ ἀμαθείας των, ὂντες ἀγεωγράφητοι, δέν ἠδύναντο νά ἀντιληφθῶσι τόν ἀκριβῆ τόπον τῆς ναυμαχίας, μᾶλλον δέ τόν ἐφαντάζοντο κάπου πλησίον τῆς Κύπρου εἰς τάς νήσους τοῦ Αἰγαίου.
Τότε ἐπεσυνέβη τό ἀναφερθέν ὑπό τῶν ἱστορικῶν γεγονός: Ὃταν τόν Φεβρουάριον τοῦ 1572 ἐνεφανίσθησαν εἰς τά ἀνοικτά τῆς Ἀμμοχώστου ἐπιπλέοντα μεγάλα τεμάχια ξύλων, οἱ ἐν τῇ Νήσῳ Τοῦρκοι ὑπέθεσαν ὃτι ταῦτα ἀπετέλουν τμήματα κατεστραμμένων πλοίων καί ἂρα ταῦτα ἀπετέλουν ὑπολείμματα τῆς ὀδυνηρᾶς καταστροφῆς τοῦ Τουρκικοῦ στόλου κατά τήν περίφημον Ναυμαχίαν τῆς Ναυπάκτου τοῦ Ὀκτωβρίου 1571, καί τά ὁποῖα ἡ θάλασσα παρέσυρε μέχρι τά ἀνοικτά ὓδατα τῆς Ἀμμοχώστου!
Βεβαίως αὐτό ἦτο τελείως παράλογον. Πῶς θά ἒφθανον τά ὑπολείμματα τῶν Τουρκικῶν πλοίων ἀπό τόν Κορινθιακόν Κόλπον ἒξωθι τῆς θαλασσίας περιοχῆς τῆς Ἀμμοχώστου; Θεωρήσαντες ὃμως οἱ Τοῦρκοι ἐν πανικῷ εὑρισκόμενοι ὃτι ταῦτα ἦσαν κατά τινα τρόπον προπομπός τοῦ ἐρχομένου εἰς Ἀμμόχωστον ἡνωμένου Χριστιανικοῦ στόλου τῆς Lega Santa, ὃστις κατηυθύνετο τώρα πρός τήν Κύπρον διά νά λάβῃ ἐκδίκησιν διά τάς σφαγάς τῶν Χριστιανῶν, τόσον πολύ ἐπανικοβλήθησαν ὣστε ἒσπευδον ἒξαλλοι ζητοῦντες τήν προστασίαν καί βοήθειαν, ποίων νομίζετε; Τῶν Ἑλλήνων Κυπρίων! Αὐτούς τούς ὁποίους οὒτε πρό τῆς παρελεύσεως ἒτους ὁ στρατός των ἀγρίως ἐσφαγίασεν. Ἐάν εἶναι ποτέ αὐτό δυνατόν! Ἒντρομοι ἒσπευδον εἰς τούς Ἓλληνας κατοίκους ζητοῦντες ἀπό αὐτούς νά τούς δώσωσι ἐνδύματα διά νά ἀλλάξωσι τά ἰδικά των μέ τάς ἐξευρωπαϊσμένας ἐνδυμασίας τῶν Κυπρίων διά νά μην ἀναγνωρίζωνται ὡς Τοῦρκοι. Ἂλλοι δέ κατέφευγον πανικόβλητοι εἰς τό ἐσωτερικόν τῆς Νήσου, κυρίως εἰς Λευκωσίαν, διά νά «σωθῶσιν» ἀπό τήν ἐπικειμένην, ὡς ὑπέθετον, ἐπίθεσιν τῶν πλοίων τῆς Lega Santa! … Καί οἱ Ἓλληνες Κύπριοι προτοῦ παρέλθει ἓν ἒτος πού μᾶς ἐσφαγίασαν τούς ἐτείνομεν χεῖρα βοηθείας καί τούς ἐνεδύομεν ὣστε διά νά σωθῶσι νά μή φαίνωνται, ὃτι εἶναι Τοῦρκοι, ἀλλ’ ὃτι εἶναι γηγενεῖς Ἓλληνες Χριστιανοί.
Τό ἀνωτέρω πολύ ἐντυπωσιακόν ἱστορικόν γεγονός πρέπει νά μή λησμονῆται καί νά τό ἒχωσιν ὑπ’ ὂψιν των οἱ σημερινοί ἀμφιβάλλοντες «δῆθεν» Τουρκοκύπριοι. Δέν πρέπει νά φοβῶνται ἀπό τούς Ἑλληνοκυπρίους, ἀφοῦ ἀφ’ ἑνός ἡ ἒμφυτος μεγαλοψυχία τῶν Κυπρίων καί ἀφ’ ἑτέρου ἡ μεγάλη θρησκευτικότης μας, ἡ ὁποία μᾶς χαρακτηρίζει ὡς λαόν ἒχοντες ὡς ὁδηγόν μας τούς λόγους τοῦ Κυρίου, ὃπως συγχωρῶμεν τούς ἐχθρούς ἡμῶν καί δεικνύωμεν πάντοτε κατανόησιν πρός ὃλους καί αὐτούς τούς ἐχθρούς μας, ἐπεδείχθη ἐμπράκτως εἰς αὐτούς ὑπό τοῦ Ἑλληνικοῦ Χριστιανικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Νήσου: Οἱ Ἓλληνες τῆς Κύπρου ἐβοήθησαν τούς πανικοβεβλημένους Τούρκους τῆς Νήσου τῷ 1572, δηλ. μετά ἀπό μόλις ὀλίγους μῆνας ἀπό τάς ἀπαισίας σφαγάς, πού διέπραξεν ὁ στρατός των κατά τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Κύπρου. Καί ὃμως παρ’ ὃλην τήν εὐγενῆ χειρονομίαν καί βοήθειαν πρός αὐτούς δυστυχῶς αἱ Ἀρχαί καί ὁ Στρατός των ἐσυνέχισαν καί ἐπέτεινον τήν καταπίεσιν, ἐκμετάλλευσιν καί κακοποίησιν τῶν Ἑλλήνων τῆς Κύπρου, ὡς ὃλοι γνωρίζομεν, κατά τήν διάρκειαν τῶν τριῶν αἰώνων παραμονῆς των εἰς τήν Νῆσον.
Εἶναι ὃμως ἐπίσης γεγονός, ὃτι τά αἰσθήματα ἐχθρότητος μεταξύ τῆς Ἑλληνικῆς καί Τουρκικῆς κοινότητας ἐνετάθησαν καί πάλιν εἰς μέγιστον βαθμόν κατά τά τελευταῖα ἒτη τῆς Ἀγγλικῆς κατοχῆς τῆς Νήσου, ὁδηγήσαντα τελικῶς τάς δύο κοινότητας εἰς συγκρούσεις. Ἐπιστέγασμα τῆς ὃλης δημιουργηθείσης ἐντάσεως ὑπῆρξεν ἡ νέα βιαία Τουρκική Εἰσβολή εἰς Κύπρον μέ τάς γνωστάς εἰς ὃλους Τουρκικάς βιαιότητας, βαναυσότητας καί καταστροφάς, τάς ὁποίας ἐζήσαμεν καί ζῶμεν ἀκόμη.
Τί ὃμως ἐκρύβετο ὂπισθεν αὐτῆς τῆς νέας δικοινοτικῆς ἀναφλέξεως τῆς παλαιᾶς ἒχθρας μεταξύ τῶν δύο κοινοτήτων; Αὓτη, ὡς γνωστόν, ὠφείλετο εἰς προσχεδιασμένην πλεκτάνην καί κακόβουλα καί ἐκδικητικά σχέδια ἐξυφασμένα ὑπό ξένων ἐκτός Κύπρου δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι ἒχουσαι συνεπικούρους ἐπιτοπίους δημαγωγούς ἐφανάτισαν τότε τόν λαόν, Ἑλληνοκυπρίους καί Τουρκοκυπρίους, εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ἀναζωογονοῦντες εἰς αὐτούς τά παλαιά αἰσθήματα μίσους καί ἒχθρας. Τώρα, μέ τήν παρέλευσιν δεκαετιῶν βλέπομεν ὃλοι, Ἓλληνες καί Τοῦρκοι, τά ἐπισυμβάντα γεγονότα μέ ψυχραιμίαν καί νηφαλιότητα καί ἀντιλαμβανόμεθα πόσον θερμόαιμα καί ἐπιπόλαια συνεπεριφέρθημεν ἐμπίπτοντες εἰς τήν στηθεῖσαν παγίδα τῶν ἐπιτηδείων ξένων γενόμενοι μοιραῖα πιόνια τῆς στηθείσης εἰς βάρος τῆς Νήσου μας πλεκτάνης. Ἒτσι, τώρα, ἐχέφρονες πλέον, προσπαθοῦμεν νά λύσωμεν τό Κυπριακόν καί νά γίνωμεν καί πάλιν γνήσιοι καί φιλειρηνικοί φίλοι, ὡς εἰς κάποιας ἂλλας παλαιοτέρας εἰρηνικάς περιόδους συνυπάρξεως τῶν δύο κοινοτήτων.
Αὐτή ὃμως ἡ ἐμπειρία μᾶς ὁδηγεῖ ἀναποφεύκτως καί εἰς τό κάτωθι συμπέρασμα πῶς δύναται νά ὑπάρξῃ ἐφάπαξ λύσις τοῦ προβλήματός μας:
Ποία εἶναι λοιπόν ἡ συμπερασματική ἂποψις τοῦ γράφοντος πρός ἐπίτευξιν μιᾶς μακρᾶς εἰρηνικῆς συνυπάρξεως τῶν κοινοτήτων εἰς τήν Κύπρον. Πρῶτον, ὁ γράφων θεωρεῖ ὃτι τό νά ζητῇ μία πλευρά νά ἐχῃ στρατιωτικήν παρουσίαν εἰς τήν Νῆσον διά νά προστατεύῃ τήν κοινότητά της ἀπό τήν ἂλλην, αὐτό ἐπ’ οὐδενί τρόπῳ προϋποθέτει μακροχρόνιον νέαν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ προβλήματος! Διότι τό νά ὑπάρχωσι ξένα στρατεύματα εἰς μίαν χώραν, ὂχι διά προστασίαν τῆς Χώρας ἀπό ἒξωθεν κινδύνους, ἀλλά διά προστασίαν τῶν ἐντός τῆς χώρας κοινοτήτων, αὐτό δέν πρέπει νά θεωρῆται, κατά τήν ταπεινήν ἂποψιν τοῦ γράφοντος, λύσις τοῦ προβλήματος. Αὐτή ἡ σκέψις καί θέσις εἶναι ὁλοφάνερον δι’ ἐμέ, ὃτι ἐμπεριέχει καί πάλιν σπέρματα μελλοντικῶν διαφορῶν καί, ὃ μή γένοιτο, ἐμπολέμων καταστάσεων μεταξύ τῶν κοινοτήτων πρός ὂφελος ξένων ἐπιβουλῶν καί ἐπεμβάσεων.
Ποῦ ἒγκειται λοιπόν μία εἰρηνική καί μακρόβιος λύσις τοῦ Κυπριακοῦ προβλήματος; Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλουστάτη καί πολύ εὒκολος:
α) Πρέπει νά ὑπάρξῃ αὐστηροτάτη νομοθεσία εἰς τήν Κεντρικήν Ὁμόσπονδον Κυβέρνησιν, ὡς καί εἰς τάς ἐπί μέρους Ὁμοσπόνδους Κυβερνήσεις, ἣτις νά ἀπαγορεύῃ αὐστηρότατα εἰς οἱονδήποτε δημαγωγοῦντα πολιτικόν ἢ σύνολον δημαγωγῶν ἢ καί κομμάτων ἐντός τῆς χώρας νά προβαίνωσι εἰς ἐνεργείας, ὁμιλίας καί πράξεις, αἱ ὁποῖαι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νά τείνωσι νά ἐξάψωσι τά πνεύματα, τήν ἒχθραν καί τό μῖσος τῆς μιᾶς κοινότητος τῆς Νήσου ἐναντίον τῆς ἂλλης, οἱαδήποτε εἶναι ἡ κοινότης αὓτη. Οἱοσδήποτε θά συμπεριφέρηται κατά τοιοῦτον τρόπον θά πρέπῃ πάραυτα νά συλλαμβάνηται καί νά ἀντιμετωπίζῃ αὐστηροτάτας ποινάς μακροχρονίου φυλακίσεως.
β) Τά ἀνωτέρω ὃσον ἀφορᾷ τούς ἒσωθεν προκαλοῦντας κοινοτικήν ἀναταραχήν. Ἐν περιπτώσει δέ, πού ἡ ἀνακίνησις αἰσθημάτων ἐχθρότητος μεταξύ τῶν κοινοτήτων τῆς Νήσου ἢ ἡ πρόκλησις οἱασδήποτε μορφῆς ἀναταραχῆς καί ἐξάψεως τῶν πνευμάτων προέρχεται ἒξωθεν ἀπό οἱανδήποτε γειτονικήν ἣ ἂλλην χώραν, τότε αὐτομάτως καί ἂνευ οἱασδήποτε «διπλωματικῆς ἁβρότητος» καί «διπλωματικῶν περιστροφῶν καί καλύψεων» ὀφείλουσι νά ἐπεμβαίνωσι τά διεθνῆ σώματα: Ο.Η.Ε., Συμβούλιον Ἀσφαλείας, Ε.Ε., αἱ Κυβερνήσεις τῶν Μεγάλων Δυνάμεων (Ἀμερικῆς, Ρωσσίας, Κίνας, Ἀγγλίας, Γαλλίας, Ἰταλίας κ.ἂ.) διά νά ἐπαναφέρωσι πάραυτα τήν παρεκτρεπομένην χώραν εἰς τάξιν ἐπιβάλλοντα αὐστηροτάτας διεθνεῖς κυρώσεις κατά τῆς ὑπευθύνου χώρας.
Ἐδῶ ἀκριβῶς ἒγκειται ἡ μακροχρόνιος κάι εἰρηνική λύσις τοῦ χρονίζοντος Κυπριακοῦ προβλήματος καί ἡ ἀγαστή συμβίωσις τῶν δύο κοινοτήτων καί ὂχι ἡ ὓπαρξις ξένων στρατευμάτων διά τήν προσταστίαν «δῆθεν» τῆς μιᾶς κοινότητος ἀπό τήν ἂλλην, πρᾶγμα πού θά διαιωνίζῃ τά αἰσθήματα ἐχθρότητος παρά θά τά κατευνάζῃ.
Αὐταί αἱ λογικαί καί πολύ ῥεαλιστικαί προτεινόμεναι θεραπεῖαι τῆς Κυπριακῆς κρίσεως πρέπει πιστεύω, νά μη παραβλεφθῶσι ὑφ’ ὃλων τῶν νουνεχῶν Ἀντιπροσωπειῶν κατά τάς συνομιλίας. Κατ’ αὐτόν τόν τρόπον θά δυνηθῶσιν ὃλοι οἱ διά τήν Κυπριακήν λύσιν ἐνδιαφερόμενοι νά θέσωσι πάντας πρό τῶν εὐθυνῶν των καί νά τιθασσεύσωσι ἐκ τῶν προτέρων μελλοντικάς ἀρνητικάς ἐξελίξεις εἰς τήν Νῆσον. Οἱαδήποτε λύσις, ἣτις θά ἐμπεριέχῃ στρατεύματα πρός προστασίαν κοινοτήτων, ταῦτα ὡς ἢδη ἀπεδείχθη περιτράνως, ἀποτελοῦσι τήν θρυαλλίδα μελλοντικῆς ἀναφλέξεως ὡς ἀποτέλεσμα ἐπιτηδείων μηχανορραφιῶν προερχομένων εἲτε ἒσωθεν εἲτε ἒξωθεν πρός διατάραξιν τῆς τάξεως εἰς τήν Ὁμόσπονδον Κύπρον.
Εὐχαριστῶν διά τήν φιλοξενίαν,
Λάμπης Γ. Κωνσταντινίδης
Εστάλη στην ΟΔΥΣΣΕΙΑ7/7/2017